Emekli aylığı bağlandıktan sonra hizmet akdiyle çalışmaya devam eden sigortalılar için uygulanan prim sistemine Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) denilmektedir. Bu uygulamada olağan kaidelerde emekli aylığı kesilmemekte, çalışan ismine patron tarafından SGK’ya dayanak primi ödenmektedir.
Ancak Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, bu sistemin tüm emekliler için geçerli olmadığını köşe yazısında ele alarak ayrıntıları anlattı. Emeklilik sonrası çalışma hayatında uygulanacak mevzuat, kişinin emekli olduğu tarihe nazaran değil, birinci kez sigortalı olduğu tarihe nazaran değişiklik göstermektedir. Bu durum, birebir gün emekli olan iki farklı kişinin büsbütün farklı yasal uygulamalara tabi olmasına yol açabilmektedir.
1 EKİM 2008 SONRASI SİGORTALI OLANLARIN AYLIĞI KESİLİYOR
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden sonra birinci sefer sigortalı olan ve akabinde emekliğe hak kazanan bireyler tekrar çalışmaya başladıklarında yasal bir değişiklik ile karşılaşıyorlar.
Bu kapsamda olan bireylerin emekli aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme periyodundan itibaren kesilmektedir. Bir öbür deyişle, 1 Ekim 2008 sonrasında sigortalı olanlar hem emekli aylığı alıp hem de SGDP kapsamında çalışamamaktadır.
Bu şahısların çalışmaya başladıkları andan itibaren isimlerine şu primler ödenir:
-Kısa vadeli sigorta primi
-Uzun vadeli sigorta primi
-Genel sağlık sigortası primi
Bu gruptakilerin çalışması sona erdiğinde emekli aylıkları yine bağlanmakta ve yeni çalışma müddetleri ile ödenen primler dikkate alınarak aylıkları tekrar hesaplanmaktadır.
1 EKİM 2008 ÖNCESİ İŞE GİRENLERDE ESKİ SİSTEM SÜRÜYOR
İlk defa 1 Ekim 2008 tarihinden evvel sigortalı olan şahıslar için ise eski sistem geçerliliğini korumaktadır. Bu sigortalılar emekli olduktan sonra hizmet akdiyle çalışmaya başlasalar dahi emekli aylıkları kesilmemektedir.
İşverenleri tarafından SGK’ya %32 oranında Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenir ve bu prim direkt patronun yükümlülüğündedir; emeklinin aylığından ayrıyeten bir kesinti yapılmaz. Böylelikle bu gruptakiler hem emekli aylıklarını alabilmekte hem de çalışabilmektedir.
KAMU, TARIM VE YURT DIŞI ÇALIŞANLARINDA ÖZEL ŞARTLAR
Emeklilik sonrası çalışma durumunda bölüme ve çalışma haline nazaran şu kurallar uygulanmaktadır:
Kamu Kurumlarında Çalışanlar: 5335 sayılı Kanun gereği, 1 Ocak 2005 tarihinden sonra kamu kurumlarında misyona başlayan emekliler aylıklarını kestirmeden çalışamamaktadır. Bu şahıslar hakkında SGDP uygulanmaz, olağan sigortalılık kararları yürütülür ve yasal istisnalar hariç emekli aylıkları kesilir.
Tarımsal Faaliyette Bulunanlar: Kendi ismine ve hesabına ziraî faaliyette bulunan emekliler ile hizmet akdiyle çalışıp emekli olduktan sonra ziraî faaliyete geçenlerin aylıkları kesilmez ve haklarında SGDP kararları uygulanmaz.
Yurt Dışında Çalışanlar: Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde Türk patronlar tarafından çalıştırılan emeklilerden SGDP kesilmez; sırf kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primi ödenir.
Yurt Dışı Borçlanması Yapanlar: 3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışı hizmetlerini borçlanarak emekli olanlar, 19 Haziran 2012’de yapılan düzenleme uyarınca Türkiye’de SGDP kapsamında aylıkları kesilmeden çalışabilmektedir.
Maluller: Harp, terörle uğraş ve görev malullüğü kapsamında aylık alanların çalışmaya başladıklarında aylıkları çoğunlukla kesilmemekte, haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kararları uygulanmaktadır.
SGDP ÖDENEN SÜRELER EMEKLİLİĞE KATKI SAĞLAR MI?
Sosyal Güvenlik Destek Primine tabi olarak geçen çalışma mühletleri, sigortalılık mühletine eklenmemekte ve hizmet birleştirmelerinde dikkate alınmamaktadır. Ödenen bu primlerin toplu olarak geri verilmesi kelam konusu değildir. Lakin 4/a kapsamında SGDP’li çalışan emeklilerin iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hakları yasal olarak devam etmektedir.
Sonuç olarak; emeklilik planı yapan şahısların hak kaybı yaşamamaları ismine sırf emeklilik tarihlerini değil, birinci sigortalılık tarihlerini baz alarak hangi yasal kurala tabi olduklarını denetim etmeleri gerekmektedir.