Pek çoğumuz hayatımız boyunca farklı nedenlerle birden fazla bankayla çalışıyor maaş hesabı, vadeli hesap ya da ek hesaplar açıyoruz. Muhakkak bir vakit geçtikçe bu hesapların varlığını unutabiliyoruz. Global çapta büyük yankı uyandıran bu durum, hesap sahiplerinin paralarını büsbütün kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabileceğini gösteriyor.
BBC’nin Morning Live programında konuşan finans uzmanı Laura Pomfret, emeklilik fonları ve yatırımlar da dahil olmak üzere sahipsiz hesaplarda değerli ölçüde varlığın kalmış olabileceğini ve bu birikimlerin vakit aşımına uğramadan evvel kesinlikle denetim edilmesi gerektiğini açıkladı.
Pomfret’in paylaştığı bu ihtarlar, aslında dünya genelinde ve Türkiye’de de pek çok kişiyi direkt ilgilendiren büyük bir finansal ihmali gözler önüne seriyor.
BİRİKİMLER HESAPLARDA NEDEN UNUTULUYOR?
Uzmanlara nazaran bir hesabın ve içindeki paranın izini kaybetmek sandığımızdan çok daha kolay. Finansal olarak pasif duruma düşen hesapların arkasında ekseriyetle şu münasebetler yatıyor:
İletişim bilgilerinin değişmesi: Ev taşıdıktan sonra bankadaki adres ve telefon bilgilerini güncellemeyi unutmak.
Eski dijital kimlikler: Banka bildirimlerinin gönderildiği eski e-posta adreslerinin artık kullanılmaması.
Gizli birikimler: Vefat eden yakınların ardında bıraktığı ve aile üyelerinin hiçbir formda haberdar olmadığı hesaplar.
TÜRKİYE’DE 10 YIL DETAYINA DİKKAT
Unutulan hesaplar yalnızca birer pasif kayıt olarak kalmıyor; belli bir mühlet aranmayan paralar yasal olarak el değiştiriyor.
Finans uzmanı Laura Pomfret İngiltere’de bu mühletin 15 yıl olduğunu belirtirken, Türkiye’deki yasal mevzuata nazaran bankalarda 10 yıl boyunca hiçbir süreç görmeyen her türlü mevduat, iştirak fonu, emanet ve alacaklar vakit aşımına uğruyor.
Zaman aşımına uğrayan bu birikimler yasal olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) devrediliyor. Bu yüzden mühlet dolmadan hareket geçmek değer taşıyor.
GEÇMİŞTEKİ PARALARINIZI NASIL GERİ ALABİLİRSİNİZ?
Geçmişte kıyıda köşede bir paranız kaldığından şüpheleniyorsanız yahut e-devlet üzerinden isminize açılmış pasif hesapları denetim etmek istiyorsanız izlemeniz gereken adımlar epeyce kolay:
Şubeden direkt sorgulama: Geçmişte çalıştığınızı hatırladığınız bir banka varsa, hesap numaranızı bilmeseniz bile kimliğinizle şubeye giderek isminize kayıtlı hesapları sorgulatabilirsiniz.
Ücretsiz çevrimiçi platformlar: İngiltere’de bu süreç için My Lost Account üzere resmi platformlar hizmet verirken; ülkemizde de vatandaşlar E-Devlet (türkiye.gov.tr) platformu üzerinden “Banka Hesap Hatları Sorgulama” menüsünü kullanarak yahut TMSF’nin vakit aşımı listelerini denetim ederek isimlerine unutulmuş bir para olup olmadığını kolaylıkla öğrenebiliyor.
Finansal farkındalığın en az olduğu alanlardan biri de vefat eden akrabaların mali durumlarıdır.
Hayatını kaybeden bireylerin zımnî kalmış hesaplarını ve birikimlerini bulmak için de hukuksal tahliller mevcut. Varisler, veraset ilamı (mirasçılık belgesi) ile birlikte ilgili kurumlara başvurduğunda ya da merkezi sistem sorgulamalarıyla tüm bankalardaki bakiye durumunu taratabiliyor. Böylelikle aile mirası olan birikimlerin sonsuza dek kaybolmasının önüne geçiliyor.