Biyokimya Uzmanı Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı uzun hayatın (longevity) sırlarını vermeye devam ediyor…
SÖZCÜ TV’de Simge Fıstıkoğlu’nun sorularını yanıtlayan Dr. Çoruhlu, longevity eşliğinde daha uzun, daha verimli, daha keyifli yaş almanın yollarını açıklıyor. Ayşegül Çoruhlu, bu hafta gençliğini korumak isteyenler için de yaştan, cinsiyetten bağımsız açıklamalar yaptı, beden bariyerlerinin sıhhate ve uzun yaşama tesirlerini anlattı…
Hücre bütünlüğü önemli
Özellikle bağırsaklar, kan-beyin ve cilt için de bariyer çok değerlidir. Bunları bir başlıkta toplayıp, uzun yaşama ve hastalıklara tesirini incelemek açısından longevity’ye de bağlanabilir.
Şimdi bir bütünlük sıkıntısı var. Bir hücreye bakarsan onun hücre bütünlüğü. Bir hücre kendi etrafında zarları var, içinde yaşıyor kompartıman olarak. Onun bariyeri o zarlardan oluşuyor. Sonra hücrenin içine giriyorsun, işte orada mitokondri var, çekirdek var, işte ribozom var, lizozom var… Bütün bu elemanlar hücre içindeki öteki küçük evcikler; bunların da bariyerleri ve zarları var.
Zihin bulanıklığına dikkat etmeli
Kan-beyin bariyerine gelince… Şimdi kafaya bir şey sızacaksa, bariyer zayıfsa bu bir şeyin bir yerden gelmesi gerekir. Bana nazaran en çok anlaşılan durum bu şeker ve insülinden bir tık daha farklı, yemekten sonraki durumdur. Zira dışarıdan ağızdan gereci koydum ben bağırsağıma, onlar orada oradan içeri girdiler, sızdılar neyse. Ama bunların birtakım bilhassa işte gram-negatif bakteriler dediğimiz bağırsakta istenmeyen bakterilerle bir arada içeriye giriyor olduğunda onların beyne kaçması net olmayan bir zihin, hafif bir zihin bulanıklığı, sisli beyne yol açar. Bence yemekten sonraki sislilik kafada genelde şeker, hipoglisemi vesaire bununla da alakalıdır fakat bence tekrar de çok kabaca kan-beyin bariyeri zayıflığı ile ilgili bir fikir verebilir.
Bağırsak mutsuzsa aslında sana ipucu veriyor, gaz üzere. Beyin o denli değil zira immün sistem orayı öncelikli ve özel tutuyor. Beyinde bir şey olduğunda ben savaşmamalıyım zira orası savaş alanı yaratacak bir yer değildir oluyor.
Nasıl düzeltebiliriz?
Beyindeki sızdırmayı, bu sorunu nasıl düzeltelim? Uykunun maksadı o. Yatıyorsun ya yatay bütün boynundan, kafanın içinde o sorun yaratmaya çalışmaya yaratmamak isteyen immün sistemin bile kendince temizlediği o sızdırma sorununun inflamasyonu yatay olarak yattığında gece uykuda beynin lenfatik drenajı ile geri vermen lazım.Ama mesela sen gece diş sıkıyorsun zira gerilimli bir tipsin.
Zaten derin uyumuyorsun, o başka. Yani iki şey masaya konur: beyne sızdırma konusu da bir sorun fakat beyindeki çöpün boşaltılamaması da beyin için bir sorun. Beyin kabızlığı üzere bir şey yani. Özetle kan-beyin bariyerin de içeri girecek inflamatuar şeyleri engellemek, içerideki çöpleri atmak için dayanıklı olması gerekir.
İki bariyer onarıcı: Seramid ve bütirat
Seramid molekülü çiti tamir eder. Cilt çitinde delikler varsa seramid oraları örüyor tuğla olarak. Bağırsakta bütirat o tuğlaları örme, güç, hammadde maddesi. Kan-beyin bariyeri olarak en kıymetlisi uyku. Uykuda kendini kasmıyor olmak, kafadaki inflamasyonu azaltmak için majör şeylerden biri.
Karaciğer yumurta ve su içmenin büyük önemi
Nitrozo bütün işlenmiş etlerde var. Hani o vakit hani işte “Glutensiz yiyelim bağırsak için, süt kümesini azaltalım falan”ın yanına seviyeyi yükseltip, eğer et grubu yiyeceksem onların da işlenmiş olmaması benim için o kadar uygundur. Ben mesela et kümesinde en çok ciğer tüketirim. Zira o hayvan, organik büyütülmemiş olabilir, hormon verilmiş olabilir lakin yeniden de karaciğeri o toksinlerin ayrıştırmış, altmış olacağı için ciğer yemenin daha inançlı olduğunu düşünüyorum. Yumurtanın sarısı, evet, onun içindeki kolin beyin bariyeri yani beyin hücreleri için beyin hücrelerinin zarları için kıymetli. Omega-3 de zarlara fayda. Bol su içmek de kıymetli. Sızdırmazlığı artırır.
Akciğer de sızdırır
Sızdırma lafı her şeye yapıştırılabilir. Cilt de sızdırır, kan-beyin bariyeri de sızdırır. Yani bedendeki her şey, akciğer de sızdırır… Teknik olarak hem immün sistem hem hücre yapısı dayanıklı değilse sızdırır dersin.
Hastalıkların birçoklarını fakat içeriye sızan bir şey yapar
Zarları dayanıklı hücreler yan yana durduğunda cilt sızdırmaz. Bunlar yan yana ve sapasağlam olduğunda sıvanmış olduğu için oradan içeriye bir
şeyin denetimsiz geçmesi, geçebilmesi mümkün olmuyor.
Ciltle ve bağırsakla ilgili hastalıkların birçoklarını lakin içeriye girebilen bir şey yapabilir. Yani sızdırmıyorsa bir şey olmaz. Nasıl anlayacağız bunu? Örneğin cilde mikroplu bir şey sürdüm, işte çamur, bulamaç bir şey. Şayet bariyerim dayanıklıysa içeri giriyor mu? Girmiyor.
Bağırsak ve cilt sorunları birbiriyle bağlantılıdır
Hastalığın temeli içeriden otoimmün de olsa ve dışarıdan işte havanın cildini kurutması, güneş hasarı da olsa kesinlikle bir bariyerde problem vardır yani sapa dayanıklı bariyerli ciltte sızdırmazlık oluyor. Evvel bağırsakta bozuluyorsa bariyer işi, bağırsaksa sızdıran hop sızdıran cilt olur.
Yani bağırsak sorunları cilt sorunlarıyla çok paraleldir.
İşte en görünür sonlar
Bizim konuşacağımız en makro, en görünen, en dışarıda olanı, yani olayın dışında olanı. Ağızdan anüse kadar içimizdeki mide-bağırsak sisteminin bariyer hali, zira orası aslında bir boru ve boşluk lakin onun sonları bedenle temas halinde. Hudut ve bariyer orada var. Cildi görüyoruz zati, dışarıyla temas yeri. Bir de kanla beyin arasında da bir bariyer olduğunu hatırlayalım ve beyni de korumak için o bariyerin sonunun ehemmiyetinin altını çizelim.
Bağışıklığın da meselesi
Probiyotiği konuşuyoruz. ‘İşlenmiş yiyecekler yemeyelim’ diye konuşuyoruz. Bütün bağırsak hastalıkları, kabızlıktan tutun daha önemli hastalıklara kadar orada daima bir bariyer sorunu var. Cilt için hem beyin için hem bağırsak için bu hudut sorunu immünitenin de (bağışıklık sisteminin) problemi oluyor.
Sınırdaki askerler gibiler
Sınırdaki askerler gibiler…
Çitlerde delikler var mı, oradan bir şey giriyor mu, çıkıyor mu buna bakıyor olmak lazım. Aslında oradaki immün sistemin vazifesi girerlerse harekete geçecek, girmezse esasen duruyor orada. Lakin bir şey giriyorsa ve o harekete geçiyorsa o hem lokal olarak orada hastalık yapıyor, işte Crohn, ülseratif kolit vesaire, hem de masraf emsal hastalığı içeride tiroid de yapabilir, ciltte yapabilir, öykü büyüyebilir.
Dolayısıyla aslında immün sistem ve bağırsak dediğinde immün sistemi dürtmüyorsan sorun yoktur. Sorunun olmaması o bağırsağın bariyerinin sağlamlığında.O hücrecikler bunu sağlıyor. O vakit ne yapalım?
Probiyotikler bağırsakları sıvar
İşte işlenmiş yememekten, gece yemeye ara verip oradaki bariyerin beden tarafından onarılmasına, sıvanmasına kadar, anne sütü içmediysen o vakit IgA denen yeniden bariyerde çalışan bir, daha yumuşak huylu bir savunma sistemi elemanın az olabilir ki o gürültüsüz olayı halleder. O vakit ne yapabilirsin?
Anne sütü içmedim ben ya da çocukken çok antibiyotik kullandım. O vakit, colostrumu, anne sütünü taklit eden moleküllerin içinde olduğu bir eser alabilirsin. Çeşit çeşit probiyotikler var, bunlar yeniden buradaki bağırsağı sıvamaya, bariyeri sıvamaya yönelik. Bütirat diye bir eserden konuşmuştuk. Esasen bakterilerin ürettiği bir eser olduğu için orayı sıvamak için kullanılan en temel maddelerden biri. Tekrar onu kullanabilirsin.
Şimdi genelde bağırsak lafı çok duyulduğu için bu sızdıran bağırsak konusunu burada noktalayacağım.