Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr – Akıllı telefonların hayatımıza girmesiyle birlikte tuvalette geçirilen sürenin uzadığı ve bunun hemoroid vakalarını artırdığı yönündeki görüşler son zamanlarda sıkça gündeme geliyor. Peki gerçekten klozette uzun süre oturmak tek başına hemoroide neden olur mu? Uzmanlara göre bu sorunun yanıtı sanıldığı kadar basit değil. Hemoroid riskini artıran temel etkenin geçirilen süreden çok, dışkılama sırasında oluşan zorlanma ve altta yatan bağırsak sorunları olduğuna dikkat çekiliyor. Üstelik günlük yaşamda farkında olmadan yapılan bazı alışkanlıklar da bu rahatsızlığın ortaya çıkmasını kolaylaştırabiliyor. Kolon ve Rektum Cerrahı Proktoloji Uzmanı Prof. Dr. Ediz Altınlı hemoroid oluşumunda etkili olan risk faktörlerini ve korunma yollarını anlattı.
‘TUVALETTE ÇOK FAZLA OTURMANIN ALTINDA BAŞKA BİR SEBEP YATIYOR OLABİLİR’
En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
kaynak olarak ekleyin
Tuvalette uzun süre oturmanın hemoroide yol açtığı yönündeki yaygın inanış uzmanları alarma geçirdi. Tuvalette uzun süre kalıp telefonla oynamak mı yoksa tuvaletteki süre boyunca uygulanan yanlış davranışlar mı asıl sorumlunun ne olduğunu Prof. Dr. Ediz Altınlı tek tek açıkladı. Uzmanlara göre bu durum göründüğü kadar basit değil ve asıl belirleyici faktör tuvalette geçirilen dakikalardan çok, dışkılama sırasında ortaya çıkan zorlanma ve altta yatan bağırsak problemleri olabilir. Tuvalette 10 dakikadan fazla oturmanın, aslında kişide altta yatan başka bir problem olduğunu işaret ediyor olabilir. Bunu Prof. Dr. Ediz Altınlı şu örnekle açıklıyor:
“‘Obstrüktif Defekasyon Sendromu’ adı verilen bir hastalıkta, kişiler büyük abdestlerini yapabilmek için uzun süre tuvalette kalır ve fazla ıkınırlar. Dolayısıyla uzun süre tuvalette kalmak hemoroide neden olduğu için değil; altta yatan bu tür dışkılama problemleri nedeniyle kişi uzun süre kaldığı ve fazla ıkındığı için hemoroid gelişme riski artar. Yani asıl neden, uzun süre oturmaktan ziyade altta yatan dışkılama güçlüğü ve aşırı ıkınmadır.”
Uzun süre tuvalette kalan kişilerin genellikle daha fazla ıkındıklarını ileten Prof. Dr. Altınlı, “Hemoroidler, hem atardamar hem de toplardamar yapıları içeren, adeta bir yastıkçık gibi şişip sönebilen normal anatomik yapılardır. Bu yapılar anal kanalda Parks ligamanı ve Treitz kası ile duvara tutunurlar. Uzun süreli ve aşırı ıkınma sonucunda bu destekleyici kas ve bağ dokuları zayıflayabilir veya ayrılabilir. Bunun sonucunda hemoroidal yastıkçıklar bulundukları yerden aşağı doğru kayarak dışarı doğru sarkabilir. Bu süreç de hemoroid hastalığının ortaya çıkmasına neden olur” açıklamasında bulundu.
Son yıllarda sosyal medya uygulamalarının daha fazla kişi tarafından sıkça kullanılır olmasının tuvalette geçirilen süreyi de artırdığına dair yaygın bir inanış var. Bu bir varsayım mı yoksa altında gerçeklik payı olabilir mi? Prof. Dr. Ediz Altınlı bunu şu şekilde açıklıyor: “Bunun sosyal medyanın ortaya çıkmasıyla doğrudan bir ilgisi yok. Geçmişte de insanlar büyük abdestlerini yaparken tuvalette gazete, dergi veya kitap okurlardı. Sosyal medya yokken de tuvalette uzun süre vakit geçirme alışkanlığı mevcuttu. Sosyal medya, Instagram gibi platformların ortaya çıkmasıyla sadece kullanılan araç değişti; kitap, dergi ve gazetenin yerini sosyal medya aldı. Temel davranış ve amaç ise değişmedi.”
‘GEBELİK KADINLARDA RİSKİ ARTIRIYOR’
Öte yandan bir başka tartışma konusu ise erkeklerin kadınlara kıyasla tuvalette daha uzun süre vakit geçirmelerinden kaynaklı olarak bu hastalığa daha sık yakalanmaları oldu. ‘Tuvalette daha uzun süre kalan erkekler kadınlara kıyasla daha sık hemoroid oluyor’ yorumunu yapmak mümkün mü? Prof. Dr. Ediz Altınlı’ya göre hemoroidal hastalık kadınlarda da en az erkekler kadar, hatta bazı durumlarda daha fazla görülebiliyor. Bunun en önemli nedenlerinden birinin is gebelik olduğunu söylüyor. Hamilelik sırasında büyüyen rahmin ve bebeğin pelvik bölgedeki basısı nedeniyle toplardamar dönüşü azalabildiğinden özellikle iri bebeklerde, çoğul gebelik gibi durumlarda bu bası daha belirgin olabilir ve hemoroid oluşma riski artabiliyor. Hastaların doktora başvurma davranışlarının ise farklılık gösterebildiğinin altını çizen Prof. Dr. Altınlı, “Bazı kadın hastalar şikâyetlerini önemsemeyerek veya çekinerek daha geç dönemde hekime başvurabilirken, bazı erkek hastalar daha erken dönemde, örneğin kanama şikâyetinde değerlendirme için başvurabilmektedir. Ancak gerçekte kadınlarda mı yoksa erkeklerde mi daha sık görüldüğünü kesin olarak söylemek her zaman kolay değildir. Çünkü hemoroid toplumda sık görülmesine rağmen, herkes şikâyetini dile getirmediği için toplumdaki gerçek oranları tam olarak belirlemek güçtür. Bu nedenle iki cinsiyette de benzer sıklıkta görüldüğünü kabul etmek daha doğru olmakla birlikte, özellikle gebelik nedeniyle kadınlar hemoroid gelişimi açısından ek bir risk grubunu oluşturabilirler” dedi.
“İsterseniz bir saat tuvalette kalın, eğer aşırı ıkınma yoksa bunun tek başına hemoroid oluşumuna neden olduğunu söylemek doğru değildir. Buradaki temel faktör ıkınmanın şiddeti ve tekrarlayıcı olmasıdır. Aşırı ıkınma sırasında hemoroidal yastıkçıkları yerinde tutan destekleyici bağ dokular ve kas yapıları zorlanabilir. Çok şiddetli ıkınma kısa süre içinde bile bu yapılarda hasara yol açabilir. Buna karşılık kişi uzun süre tuvalette kalsa bile hafif ve zorlanmadan dışkılıyorsa herhangi bir sorun ortaya çıkmayabilir. Belirleyici olan geçirilen süre değil, ıkınmanın derecesi ve oluşturduğu basınçtır.” Kolon ve Rektum Cerrahı Proktoloji Uzmanı Prof. Dr. Ediz Altınlı
Yalnızca klozette uzun süre oturmak değil günlük yaşantımızda da yaptığımız bazı hataların hemoroid oluşumunu kolaylaştırdığı biliniyor. Karın içi basıncını artıran her durumda hemoroidal hastalık gelişme riski artabilir. Prof. Dr. Altınlı buna örnek olarak ağır yük kaldırma, erkeklerde prostat kaynaklı zorlanarak idrar yapma, gebelik ve özellikle çoğul gebelikler ile obeziteyi örnek veriyor. Bununla birlikte hemoroidal hastalıkta genetik yatkınlığın da önemli bir rolü olduğunu söylüyor. Hastaların önemli bir kısmında aile öyküsü bulunabilir ve aile bireylerinde benzer şikâyetlere rastlanabilir. Bu nedenle hemoroidal hastalık, çevresel faktörlerin yanı sıra kalıtsal yatkınlığın da etkili olduğu bir durum olarak değerlendirilebilir.
Açıklamalarını sonlandırırken hemoroidden korunmak isteyen kişilere tuvalet alışkanlıkları konusunda tavsiye veren Prof. Dr. Altınlı şu şekilde sıraladı:
-Hemoroid hastalığı özellikle uzun süre oturarak çalışan kişilerde daha sık görülebilir. Büro çalışanları, banka çalışanları, şoförler, pilotlar, bilgisayar mühendisleri, yazılımcılar, borsa uzmanları ve gün boyu masa başında çalışan kişiler bu açıdan risk altında olabilir.
– Bunun yanında obezite de karın içi basıncını artırarak hemoroid gelişimine katkıda bulunabilir. Ağır yük kaldıran ve yoğun fiziksel güç gerektiren işlerde çalışan kişilerde de hemoroidal hastalık görülebilmektedir.
-Korunma açısından uzun süre kesintisiz oturmaktan kaçınmak, belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürümek faydalıdır. Basıncı azaltmaya yardımcı olan özel oturma minderleri bazı kişilerde konfor sağlayabilir.
-Büyük abdest alışkanlığının düzenli olması, dışkının sertleşmesini önlemek açısından oldukça önemlidir. Yeterli miktarda su tüketmek, özellikle sıcak havalarda sıvı alımına dikkat etmek gerekir. Liften zengin beslenmek; sebze, meyve, zeytinyağlı yemekler ve Akdeniz tipi beslenme düzenini benimsemek bağırsak sağlığı açısından faydalıdır. Ekmek tercihinde tam buğday veya çavdar gibi tam tahıllı seçenekler tercih edilebilir.
-Aşırı kırmızı et tüketiminden kaçınmak, bunun yerine balık ve beyaz et gibi alternatifleri daha dengeli şekilde tüketmek kabızlık riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Ayrıca bağırsak mikrobiyotasının dengesi de önemlidir. Kefir, yoğurt ve benzeri probiyotik içeren besinler bağırsak düzeninin korunmasına destek olabilir. Gerektiğinde hekim önerisiyle probiyotik takviyeleri de kullanılabilir.