Birçok meskende çekmecelerin içinde uzun vakittir kullanılmayan, hatta birden fazla vakit çalışmayan eski saatler bulunur. Dedelerden ve babalardan kalan cep saatleri ya da mekanik kol saatleri genelde duygusal bir hatıra olarak saklanır ve günlük ömrün dışında kalmış sıradan eşyalar üzere görülür. Saat uzmanları ise bu eşyaların bir kısmının sanılandan çok daha yüksek bir maddi kıymet taşıyabildiğini belirtiyor.
Elektronik saatlerin yaygınlaşmasından evvel saat üretimi büsbütün mekanik sistemlere dayanıyordu. 19. ve 20. yüzyıl boyunca üretilen cep saatleri, hem teknik ustalığın hem de periyodun tasarım anlayışının değerli örnekleri arasında yer alıyordu. İsviçre merkezli üreticiler bu alanda öne çıkarken, el işçiliğiyle üretilen düzenekler her bir saati küçük bir mühendislik eseri haline getiriyordu.
Bu periyodun öne çıkan üreticileri arasında Patek Philippe, Vacheron Constantin, Omega ve Longines üzere markalar yer alıyor. Bu markaların bilhassa eski üretimleri, koleksiyon piyasasında yüksek ilgi görüyor.
ESKİ SAATLER NEDEN YENİDEN DEĞER KAZANIYOR?
Eski saatlerin kıymet kazanmasında en değerli etkenlerden biri, el üretimi mekanik üretimin günümüzde epey sonlu hale gelmesidir. Seri üretim saatlerin yaygınlaşmasıyla birlikte, büsbütün ustalık gerektiren mekanik modeller daha az bulunur hale geldi. Bu durum, eski ve özgün modüllerin koleksiyoncular tarafından daha çok tercih edilmesine yol açıyor.
Nadirlik, özgünlük ve korunmuşluk düzeyi fiyatları direkt etkiliyor. Özgün düzeneği bozulmamış, çalışır durumda olan yahut sonlu sayıda üretilmiş saatler koleksiyon dünyasında daha yüksek bedel görüyor. Büyük milletlerarası müzayede konutlarından Christie’s üzerinden satılan özel saatlerde bu durum net biçimde görülüyor.
ÇEKMEDE DURAN SAATLER SERVET DEĞERİNDE
Uzman değerlendirmelerine nazaran eski saatlerin kıymeti modeline, markasına ve durumuna nazaran önemli formda değişiyor. Günlük kullanım için üretilmiş, markasız yahut seri üretim eski saatler çoklukla 1.600 TL ile 16.000 TL arasında alıcı bulabiliyor. İsviçre üretimi, düzgün korunmuş ve markalı mekanik saatlerde bu aralık 16.000 TL ile 160.000 TL düzeylerine kadar çıkabiliyor. Altın kasalı, az üretim ya da koleksiyon bedeli yüksek modellerde ise fiyatlar 160.000 TL’nin üzerine çıkabiliyor ve birtakım özel kesimler müzayede ortamında 3 milyon TL’yi aşan sayılara ulaşabiliyor.
TÜRKİYE’DE ESKİ SAATLERİN TARİHİ İZLERİ
Türkiye’de bulunan eski cep saatlerinin değerli bir kısmı Osmanlı periyodunun son yıllarında ya da Cumhuriyet’in birinci devirlerinde Avrupa’dan ithal edilen modüllerden oluşuyor. Üzerinde arma, özel sürece ya da devir damgaları bulunan saatler hem tarihî hem de koleksiyon bedeli taşıyor.