Ticaret Bakanlığınca emlak bölümünde tüketici mağduriyetinin önlenmesi ve kayıt dışılıkla çaba hedefiyle hayata geçirilen EİDS, kiralık taşınmaz duyuruları için 1 Ocak 2025’te uygulanmaya başladı. Sistemin ikinci evresine 15 Şubat’ta geçilerek, satılık taşınmaz duyuruları için de doğrulama zarurî hale getirildi.
Sistem kapsamında taşınmaz sahibi, kendisi yahut yetki vereceği birinci derece yakını aracılığıyla mülkünü duyuruya koyabiliyor. Ayrıyeten e-Devlet üzerinden kendisine ilişkin taşınmazı seçerek satış duyurusu vermesi için emlak işletmelerini yetkilendirebiliyor.
Doğrulama yapılarak yayımlanan duyurularda, EİDS yetki doğrulamasının yapıldığını gösteren logo yahut ibareye yer veriliyor. Taşınmaz sahibi tarafından en fazla 3 aylığına verilen yetkinin müddeti daha sonra uzatılabiliyor.
Yetkisiz bireylerce açılan satış duyuruları, düzmece hesaplar üzerinden yapılan fiyat manipülasyonları ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerinin önüne geçmeyi amaçlayan uygulama, duyuru piyasasında tesirini göstermeye başladı.
İLAN SAYISINDAKİ DÜŞÜŞ 415 BİN 618 OLDU
Yapay zeka dayanaklı gayrimenkul değerleme ve piyasa tahlili alanında faaliyet gösteren Endeksa datalarına nazaran, EİDS’in satılık duyurular için mecburî hale geldiği 15 Şubat’tan 9 Haziran’a kadar geçen müddette Türkiye’deki tüm platformlarda yer alan satılık konut duyurusu sayısı 1 milyon 618 bin 875’ten 1 milyon 203 bin 257’ye geriledi.
Böylece duyuru sayısı 415 bin 618 azalırken, düşüş oranı yüzde 26 olarak gerçekleşti. Son bir yıllık periyotta ise satılık taşınmaz duyuru sayısının yüzde 25,4 azaldığı görüldü.
“MÜKERRER VE GERÇEĞİ YANSITMAYAN İLANLAR ÖNEMLİ ÖLÇÜDE TEMİZLENDİ”
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, yaptığı açıklamada, şunları kaydetti:
“EİDS uygulamasıyla birlikte yetkisiz, yinelenmiş ve gerçeği yansıtmayan duyurular kıymetli ölçüde temizlendi. Şubatta EİDS’in satılık konut duyuru stokunda yüzde 20 düzeyinde bir olağanlaşma sağlayacağını öngörmüştük. Haziran bilgileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde duyuru stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa şartlarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz. Bu durum hem tüketicilerin daha sağlam duyurulara ulaşmasını sağlıyor hem de kesimin daha şeffaf ve muteber bir yapıya kavuşmasına katkı sunuyor.”
Öğüt, haziran ayının birinci günlerinden itibaren duyuru adetlerinde kısmi bir yukarı yönlü hareket başladığını belirterek, “Yaz periyoduna girilmesiyle piyasadaki mevsimsel hareketliliğin duyuru girişlerine yansıması olağan.” dedi.
“SOSYAL MEDYA HESAPLARINDAN FİYAT BELİRTMEDEN PAYLAŞILIYOR”
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da satılık taşınmaz duyurularındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu söyledi.
Düşüşte, tapuda konutun gerçek pahasının gösterilmesine yönelik düzenlemelerin de tesirli olduğunu belirten Büyükduman, şu değerlendirmede bulundu:
“Hem satıcılar hem de alıcılar vakit zaman daha düşük vergi ödemek maksadıyla tapuda konutun satış bedelini düşük gösterebiliyor. Burada satılık duyurularının fiyat belirtilmeden sosyal medya hesaplarından yapılması üzere yeni tekniklere başvurma, daireye branda asılması ve duyuruya çıkmadan beklenen alıcılara ulaşmaya çalışmak üzere eski usullere dönüş var. Her satış için değerleme raporu alınırsa bu sorunun de aşılabileceğini düşünüyorum.”