Dünya’nın kendi etrafındaki dönüş suratı ile atom saatleri arasındaki sapmayı eşitlemek hedefiyle yarım asırdır uygulanan ‘artık saniye’ (leap second) uygulaması artık büsbütün kaldırılıyor. Global dijital altyapılarda ve finans ağlarında önemli krizlere yol açabilen bu hassas ayar için düğmeye basıldı. Türkiye dahil dünya genelinde uygulanacak olan yeni sistemle birlikte artık bütün saatler değişecek.
UZUN SÜREDİR SAATLERİN DEĞİŞMESİ İÇİN BASKI YAPILIYORDU
Bugüne kadar resmi dünya saatlerine 27 sefer eklenen artık saniye, insan hayatında fark edilmeyecek kadar küçük bir vakit dilimi olsa da teknoloji devleri ve kritik altyapılar için hayli ehemmiyet taşıyor. İnternet sunucuları, bankacılık sistemleri, havayolu rezervasyon ağları ve GPS teknolojileri, süreçlerin sırasını kaybetmemek için milisaniyelik vakit senkronizasyonuna muhtaçlık duyuyor.
Düzensiz aralıklarla yapılan bir saniyelik eklemeler, geçmişte büyük internet hizmetlerinde kesintilere ve biletleme sistemlerinin çökmesine sebep olmuştu. Bu öngörülemezlik yüzünden global teknoloji şirketleri, uygulamanın kaldırılması için milletlerarası otoritelere uzun müddettir baskı yapıyordu.
İLK KEZ 1 SANİYE ÇIKARILACAK
Buzulların erimesi, okyanus akıntıları, Dünya’nın iç çekirdeğindeki hareketler ve gezegenin dönüş suratında yaşanan beklenmedik dalgalanmalar da saatlerin değişmesinin sebeplerinden biri oldu. Bugüne kadar saatlere daima 1 saniye eklenirken, Dünya’nın son periyottaki kısa müddetli hızlanması tarihte birinci sefer saatlerden “1 saniye çıkarma” (negatif artık saniye) ihtimalini ortaya çıkardı. Daha evvel hiç denenmemiş olan bu sürecin dijital altyapılarda yaratacağı kaos korkusu, değişikliği erkene çekmiş oldu.
YENİ DÖNEM MAYIS 2027’DE BAŞLAYACAK
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu (BIPM) bünyesindeki 69 üye ülkenin oylamasına sunulacak olan yeni düzenlemenin kabul edilmesi halinde, kararın Mayıs 2027 prestijiyle yürürlüğe girecek. Daha evvel 2035’e kadar kademeli olarak bitirilmesi hedeflenen sistemin öne alınması, vakit ölçümünde yeni bir dönemi başlatacak.
TÜRKİYE’DE DE HAYATA GEÇİRİLECEK
Türkiye’de de hayata geçirilecek olan düzenleme atom saatleri ile Dünya’nın dönüşüne dayalı astronomik vakit arasındaki minik farkların birikmesine müsaade verilecek. Yani saatlerimiz artık gezegenin dönüşüne direkt bağımlı olmayacak.
Oluşacak farkın 1 saati bulmasının 3 bin yıldan fazla sürmesi bekleniyor. Bu durum, yüzyıllar sonra tıpkı artık yıl üzere bir “artık saat” düzenlemesini gündeme getirebilir, fakat bilim insanları bu kararı gelecek kuşaklara bırakmayı tercih ediyor.