Biyokimya Uzmanı Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı uzun hayatın (longevity) sırlarını vermeye devam ediyor. SÖZCÜ TV’de İpek Özbey’in sorularını yanıtlayan Dr. Çoruhlu, meme kanserinde erken teşhis ve sistemli denetimlerin ehemmiyetine dikkat çekmeyi amaçlayan ‘Meme Kanseri Farkındalık Ayı’ kapsamında göğüs kanserinden korunmanın tesirli yollarına dikkat çekti…
İpek Özbey’in sorularıyla ‘Dr. Ayşegül Çoruhlu ile Longevity’ programı Pazar 14.00’te tekrarı ise birebir gece 01.00’da SÖZCÜ Televizyonu’nda.
Kontrol yaşının 20’lere çekilmesi gerekir
Bence 20’li yaşlardan itibaren göğüs haritasını öğrenmek için ultrasonla takibe başlamak lâzım. Mamografi 40 yaşta duruyor fakat 50-55 yaşından sonra ultrason ve mamografinin yanına MR da eklenmeli. Zira mamografi kalsifikasyonu, ultrason dokuyu, MR diğer bir şeyi görüyor. Resmi bütün olarak tamamlamak gerekiyor. Erken teşhis tedavi sürecini büsbütün değiştiriyor. Biyopside çok küçük bir alanda yakalanırsa lenfte yok, kemo yok, radyoterapi yok denilebiliyor. Evre 4’lerden bile dönüş var ancak o eziyetleri niçin çekelim?
Kimlerde risk daha yüksek?
Risk hesaplamada aile hikayesi ve genetik testler birinci sırada… İnternette “Meme kanseri riskiniz nedir?” başlıklı anketlerde yaş, doğum denetim hapı kullanımı, çocuk sahibi olup olmama, anne-teyze-kuzende göğüs ve rahim kanseri hikayesi, uyku sistemi, kilo ve göğüs yoğunluğu üzere sorular soruluyor. Minik olasılıkla da olsa fikir veriyor… BRCA1 ve BRCA2 genlerindeki mutasyonlar en yüksek riski oluşturur. Annede varsa kızlarına da bakılması gerekiyor. Bazıları ‘takip edelim’, bazıları ise daha radikal davranıp ‘memenin içini boşaltalım’ diyor. Ancak bizim asıl bahsimiz ailede hikayesi olmayan, 8 kişilik listeden nasıl çıkacağını merak eden bayanlar. Örneğin vardiyalı çalışan bayanlar. Kuaförlerde de fön makinesi çok yüksek elektromanyetik alan yaydığı için istatistik bir tık yüksek.
8 bayandan biri hâlâ risk altında
Meme kanseri, hâlâ bayanların bütün dünyadaki dramatik hastalıklar listesinde 8 bayanda 1 olarak yerini koruyor. Evvelden ‘Benim etrafımda değil’ denirdi, şimdi herkesin yakın etrafında kesinlikle bir teşhis almış kişi var. Bir bayan ‘Longevity ile ilgileniyorum’ diyorsa, evvel göğüs sıhhatini takip etmek zorunda. Zira bayanlarda sağlıklı uzun hayatın önündeki en büyük mahzur göğüs kanseri…
Plastik şişeden su içiyorsanız dikkat!
Klasik“40 yaşında mamografiye başla” yaklaşımı artık kâfi değil. Yeni istatistiksel çalışmalar 40 yaş altı göğüs kanserlerinde artış gösteriyor. Bunun sebebi genetik faktörlerin ötesinde çevresel maruziyetin tesiri büyük.
Hormon gibisi maddeler olarak isimlendirilen ksenobiyotikler riski artırıyor: Hayvansal besinlerdeki hormonlar, bitkilerde kullanılan ilaçlar, plastikten su içmek, hele o suyun otomobilin içinde ısınması, mikroplastik maruziyeti… Soluduğumuz hava, dokunduğumuz yüzeyler… Mesela alışveriş fişlerinin arkasındaki kaygan yüzey bile geçersiz östrojenik tesir yapabiliyor. Tek başına hiçbiri çok değerli değil lakin birikim olduğunda, bilhassa genetik yatkınlığı olmayan bayanlarda bile riski öne çekiyor. Bu sebeple taramalara erken başlanması gerekiyor.
İŞTE RİSKİ AZALTMA YOLLARI
– Memekanserlerinin birçok hormon olumlu olması sebebiyle östrojenin bedenden atılım yolu kritiktir. Bedenimizdeki östrojen dahil hormonları karaciğer üstünden detoksifiye edip bağırsağa atıyoruz. Kabızlık olduğunda dışarı gitmesi gereken östrojen metabolitleri orada kalıp geri emiliyor, tekrar karaciğere geliyor. Yani yaptığın paklığı bir daha yapmak zorunda kalıyorsun. Kabız olmamak memeyi de korur.
– Kilo konusunu hormonal sistemle açıklayabiliriz. Erkeklerde yağ dokusunda aromataz enzimi testosteronu östrojene çevirir. Bayanda da fazla yağ dokusu, az da olsa testosteronu östrojene kaydırır. Meme dokusu zati yağ dokusu. Bu dönüşüm tümör riskini artırır. Onkologların tedavi biten hastaya birinci söylediği ‘Kilon güzelse mümkünlük azalır’ cümlesidir.
– Uykusuzlukda emsal formda tesirlidir. Vardiyalı çalışan hemşirelerde, hosteslerde göğüs kanseri daha yüksektir. Uyku devrinin ve çalışma ortamının tesiri var. Ülkü olan erken saatte uyumaktır. Geç yatınca vardiyalı çalışır üzere oluyoruz.
– Dvitamini eksikliği de göğüs kanseri riskini artıran bir faktördür. Sistemli olarak bedeninizi destekleyin.
Brokolide bulunan DIM maddesinin büyük gücü
Karaciğerinöstrojeni atma suratı bireyden bireye değişir, bu kahve ve alkol toleransındaki farklılık üzere görülebilir. Karaciğerin içini göremiyoruz ancak attıklarına bakabiliriz. İdrar testi ile östrojenin karaciğerden atılırken bölündüğü 3 kesime bakıyoruz. Biri temiz, daima o olsun istiyoruz, ismine literatürde ‘good’ diyorlar. Biri DNA hasarı ve tümöre yazabiliyor, ona ‘ugly’ diyorlar. Biri de fibrokistleri ve premenstrüel sendromu artırıyor, ona da ‘bad’ diyorlar. Oranlara bakarak risk hakkında fikir ediniyoruz. Bu istikrarın güzele kaydırılması için brokolide bulunan DIM (Diindolylmethane) maddesine değinmek isterim.
Brokoli, karnabahar göğüs sıhhatini korur. İçindeki sülforafan antikanserdir. Onun da içinde DIM var. Bunu dışarıdan da almak mümkün. Konsantre brokoli üzere düşünün. Üstelik tesiri duble oluyor. Kötüye kaymış metaboliti güzele yanlışsız ittiriyor. Bu yüzden bayan doğumcular da artık biliyor ve öneriyor. Onkologların metastazdan korunmak için söylediği üç cümleyi de aktarmak isterim: “Kilonu koru, süt ve peyniri azalt zira büyütücü faktörler içeriyor, D vitaminini asla düşürme. D vitamini hem kanserin hem de tedavi sonrası metastazın önlenmesinde çok değerli. Ara vermeden almak gerekiyor.
Kahve uyarısı
Kahveyi hem fibrokistleri artırdığı için hem de osteoporoz için taban hazırladığı için sorun görürüm. Münasebetiyle sonlu tüketmekte yarar var.
Farkındalık Ayı için 6 ödev
Çoruhlu, bayanlara bu ay için şu tekliflerde bulundu:
1 – Sütyensiz kalmaya çalışın: Meme sıkıştığında içindeki lenf deveranı bozuluyor. Tümör olduğunda birinci bakılan yer koltuk altı lenfleri. Baskı olmasın diye konuta gidince sıkı sütyenleri çıkarın.
2 – Kötü besinlerden uzak durun: Mümkün olduğu kadar işlenmiş, hormonlu, katkılı besinleri tüketmemeye itina gösterin.
3 – Kabız kalmayın: Magnezyum üzere daha tolere edilen takviyelerle de olsa bu sorunu çözün.
4 – D vitaminini garantileyin ve DIM’i bayan doğumcunuz ile konuşun.
5 – Diş denetimi yaptırın: Eski kanal tedavileri içinde apse cepleri yapabiliyor. Birtakım istatistiklerde tümörün olduğu tarafta diş kanal sorunu de görülüyor. Diş tabibine kanal durumunu gösterin.
6 – Deodoranta dikkat: Koltuk altı lenfe yakın ince bir doku. Daha doğal, tuzdan yapılan eserleri tercih edin. Sağ elinizi kullandığınız için sol koltuk altına daha fazla sürüyorsunuz, müşahedeler sol dış kadranda tümörün daha sık olduğunu gösteriyor. Özetle saçınızı boyarken boyanızı, kozmetiğinizi hoş seçin.
Bunlar spekülatif üzere görünebilir, uzun çalışmaları yok ancak mantık var. Hedefimiz oraya gitmeden önlemek. Tedavi alıyorsanız bu konuşma sizin için değil, onkoloğunuzundur.