Türkiye’de yaş koza üretiminin yaklaşık yüzde 70’inin yapıldığı Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde ipek böcekçiliği, bölge iktisadının kıymetli kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor. Ağaçlı Mahallesi’nde 2014 yılından bu yana faaliyet gösteren ipek iplik fabrikası, üretim ve dokuma çalışmalarıyla 35 bireye istihdam sağlıyor. Yaklaşık bin çiftçinin katkı sunduğu üretim zinciri, ilçeye yıllık 250 milyon TL civarında ekonomik katkı sağlıyor.
BİN ÇİFTÇİ ÜRETİME KATKI SUNUYOR
Kulp’ta ipek böcekçiliği, klâsik üretim usulleriyle ekonomik kıymet oluşturmaya devam ediyor. Fabrikada her yıl yaklaşık 3 bin paket ipek böceği yumurtası kuluçkaya yatırılıyor. Her pakette yaklaşık 20 bin yumurta bulunurken, yumurtalardan çıkan larvalar Diyarbakır genelindeki üreticilere ulaştırılıyor.
Yaklaşık bin çiftçi, teslim aldıkları ipek böceklerini 40-45 gün boyunca besleyip büyütüyor. Ekseriyetle mayıs ve haziran aylarında yürütülen üretim periyodunun sonunda elde edilen kozalar fabrikaya getirilerek işleniyor.
KOZADAN İPEK İPLİĞE UZANAN ÜRETİM SÜRECİ
Kulp Koza Üreticileri Kooperatifi Başkanı Mizbah Çaçan, fabrikanın kuruluş sürecine ve üretim faaliyetlerine ait bilgi verdi.
Çaçan, “Fabrikamız, 2008 yılında Devlet Planlama Teşkilatı’na sunduğumuz bir projeyle başladı. 2009-2012 yılları arasında fabrikanın fiziki binasının heyetimi ve makine alımları oldu. 2014 yılında da fabrikamızın açılışını yaptık. 2014 yılından bu yana da kesintisiz olarak üretime devam etmekteyiz” dedi.
Fabrikada bulunan kuluçkahanede hazırlanan ipek böceği larvalarının çiftçilere ulaştırıldığını belirten Çaçan, üretim sonunda toplanan kozaların tesise getirilerek sürece alındığını anlattı.
Tesise ulaşan kozalar birinci olarak kalite ve kullanım durumlarına nazaran ayrılıyor. İşlenmeye uygun olanlar, sıcak su ve vakum süreciyle yumuşatıldıktan sonra iplik çekim makinelerine aktarılıyor. Kozalardan elde edilen ham ipek iplik; büküm, katlama ve pişirme etaplarından geçiriliyor. Akabinde siparişe nazaran bitkisel yahut reaktif boyalarla renklendirilen iplikler, zahmet ya da bobin halinde hazırlanıyor.
İPEK İPLİKLER FULAR VE ŞAL OLARAK HAYAT BULUYOR
Fabrikanın yanı sıra ilçe merkezinde bulunan dokuma atölyesinde de üretim yapılıyor. Burada el dokumasıyla fular, şal, kravat, eşarp ve yastık kılıfı üzere çeşitli eserler hazırlanıyor. Tesiste üretilen ipek ipliklerin ve dokuma eserlerinin tamamı yurt içi piyasasında satışa sunuluyor.
Üretimin ilçeye sağladığı ekonomik katkıya dikkat çeken Çaçan, “Dokumayla birlikte yaklaşık 35 kişilik daimi istihdamımız mevcut. Bunun dışında da bin civarında ipek böceği üreticimiz, çiftçimiz var. İlçeye yıllık yaklaşık 250 milyon TL üzere bir ekonomik katkısı var” sözlerini kullandı.
16 YILDIR İPEK ÜRETİMİNDE ÇALIŞIYOR
Fabrikada yaklaşık 16 yıldır vazife yapan Ümran Efe, ipek böcekçiliğini ailesinden öğrendiğini ve fabrikanın açılmasıyla birlikte burada çalışmaya başladığını belirtti. Üretimin farklı basamaklarında misyon aldığını söyleyen Efe, çalışma hayatının kendisine ekonomik bağımsızlık kazandırdığını tabir etti.
Efe, “Yaklaşık 16 yıldır bu işle meşgulüm. Daha evvel bizim ailede koza ekimi yapılıyordu. Yani annemden, babamdan görmüşlüğüm olmuştu. Derken bu fabrika açıldı ve burada çalışmaya başladım. Bazen ipek iplik yapıyoruz, bazen koza ayıklıyoruz. Koza ekim periyodunda arkadaşlara dışarıda yardım ediyoruz. Daima birlikte çalışıyoruz. Ben burada çalıştıktan sonra kendi ayaklarımın üzerinde durdum ve aile bütçeme çok hoş dayanakta bulundum. Burada gelip çalışmak, kendi ayaklarımın üzerinde durabilmek çok hoş bir şey. Bütün bayanlara çalışmalarını tavsiye ediyorum. Bir bayan kendi ayaklarının üzerinde durmalı her formda. Çalışmalı” diye konuştu.
İPEK İPLİKTEN AMELİYAT İPİNE
Fabrikada 15 yıldır çalışan Hasibe Gülsüm de üretimin farklı kısımlarında misyon aldığını belirtti. Gün boyunca iplik hazırlama ve koza ayıklama işlerini yaptıklarını aktaran Gülsüm, tesiste farklı kullanım alanlarına yönelik eserlerin de üretildiğini söyledi.
Gülsüm, “Evliyim. Saat 08.00’de geliyorum, akşam saat 18.00’e kadar çalışıyorum. Burada ip yapıyoruz, koza ayıklıyoruz. Ameliyat ipi de yapmaktayız. Kumaş ve şallar yapmaktayız” sözlerini kullandı.