İç Anadolu’nun esaslı gelenekleri arasında yer alan ve nazara karşı kollayıcı gücüne inanılan üzerlik bitkisi, Yozgat’ta vatandaşlar tarafından ihtimamla toplanıp kurutuluyor. Duvar süsü olarak bilinen “zembil” üretiminden konut kapılarına asılmasına kadar pek çok farklı biçimde bedellendirilen üzerlik; birebir vakitte doğal bir böcek savar ve manevi rahatlama yolu olarak da kullanılıyor.
NAZARDAN VE KEM GÖZDEN KORUYOR
Yozgat’ta arkadaşlarıyla birlikte üzerlik toplayan Bedia Çukurluöz, asırlardır süren bu ritüelin ayrıntılarını açıkladı. Çukurluöz, “Büyüklerimizden bize kalan bir gelenek. Nereden geldiğini bilmiyorum fakat kötülüklerden, kem gözlerden korunmak, meskene rahmet getirmek, berbat nefisleri, kötülükleri göndermek için camları açıyorsun, meskende yakıyorsun, üzerlik duanı yapıyorsun. Hafiflediğini hissediyorsun. Hoş bir günün geçtiğini düşünüyorsun. Meskenden kötülüklerin gittiğini düşünüyorsun. Manevi rahatlama” dedi.
BAĞI 60 LİRADAN KAPIŞ KAPIŞ SATILIYOR
Çarşı pazarda bağı 60 liradan satılan üzerliğin ticareti yine canlandırması için harekete geçen araştırmacı müellif Osman Karaca ise sıra dışı bir aksiyona imza attı. Un Pazarı bölgesindeki tezgahında otantik eşyalar satan Karaca, “esnafın üzerindeki karabulutların kalkması ve iktisadın canlanması umuduyla” hazırladığı üzerlik tütsüsüyle işyerlerini tek tek gezdi.
TÜTSÜ OLARAK KULLANILIYOR
Üzerlik bitkisinin esaslı tarihine ve kültürümüzdeki yerine dikkat çeken Osman Karaca, “Üzerlik tarihler boyunca nazar tütsüsü olarak kullanılmıştır. Birebir vakitte Kral Anita Çekerek ilçesi civarında savaşıp, o bölgeyi ele geçirdiğinde der ki, ‘Hepsinin üzerine özellik tohumu ektim’. O yüzden de Çekerek ilçesi civarında üzerlik çok fazladır. Üzerlik Türk kültüründe genelde nazar tesirini kırmak için tütsü olarak kullanılır. Biz de Yozgat’ın üzerindeki o meyyit toprağını yok etmek için Yozgat esnaflarına tütsü vereceğiz. Ekonomimizin canlanması dileğiyle. Esnafımızın ticaretin bol rızıklı olması dileğiyle tütsü yapacağız” dedi.