Birlik ve Dayanışma Sendikası Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi, Kartal 6 No’lu Aile Sağlığı Merkezi’nde (ASM) yaşanan kira ve tahliye meselesinin sırf burada misyon yapanları değil, merkeze kayıtlı 10 bini aşkın yurttaşı da direkt ilgilendirdiğini belirtti. Türkiye genelinde ASM’lerin bina, deprem güvenliği, fiziki şartlar ve artan kira maliyetleri sebebiyle önemli sıkıntılarla karşı karşıya olduğunu söz eden Dr. Mehlepçi, Sağlık Bakanlığı ile İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’ne kalıcı tahlil davetinde bulundu.
“Uygun ve inançlı bina sorunu devam ediyor”
Türkiye genelinde yaklaşık 8 bin 300 Aile Sağlığı Merkezi bulunduğunu belirten Mehlepçi, mevcut merkezlerin kıymetli bir kısmında bina ve fiziki şartlara ait sıkıntıların sürdüğünü söyledi.
Sahadan kendilerine ulaşan bilgilere dikkat çeken Dr. Mehlepçi, yeterli mekanik havalandırması bulunmayan kan alma odaları, lavabosu olmayan çalışma alanları, iki yahut üç sıhhat çalışanının tıpkı odayı paylaşmak zorunda kaldığı üniteler ve hasta mahremiyetini sağlamaya elverişli olmayan fiziki şartlarla karşılaşıldığını kaydetti.
Yıkılan yahut tahliye edilen kimi merkezlerde misyon yapan sıhhat çalışanlarının diğer ASM’lerin mutfak, dinlenme odası ve ortak kullanım alanlarına yerleştirilmesinin de kalıcı bir tahlil olmadığını vurgulayan Dr. Ahmet Mehlepçi, bu uygulamaların mevcut merkezlerin şartlarını daha da zorlaştırdığını tabir etti.
Kiralar 100-150 bin TL’ye kadar çıkıyor
Özellikle büyükşehirlerde kamuya ilişkin uygun ASM binalarının yetersizliği sebebiyle aile doktorlarının kiralık mekânlarda hizmet vermek zorunda kaldığını belirten Dr. Mehlepçi, artan kira bedellerinin birinci basamak sıhhat hizmetlerinin sürdürülebilirliğini tehdit eder boyuta ulaştığını söyledi. Dr.Mehlepçi, “Sahadan aylık 100-150 bin TL civarında, hatta bunun üzerinde kira ödemek zorunda kalan ASM örnekleri bildiriliyor. Üstelik kira tek gider değil. Elektrik, su, doğal gaz, paklık, bakım ve tamirat, işçi, tıbbi gereç ve ofis masrafları de bunun üzerine ekleniyor” dedi.
Sanal ASM’lerde mali yük çok ağır
Kamu binası bulunmadığı için kiralık yerlerde faaliyet gösteren ve kamuoyunda “sanal ASM” olarak isimlendirilen ünitelerde mali yükün çok daha ağır hissedildiğine dikkat çekti.
Kartal 6 No’lu Aile Sağlığı Merkezi’nin yaşanan sorunun somut örneklerinden biri olduğunu belirten Dr. Ahmet Mehlepçi, merkezin 2010 yılından bu yana 10 binin üzerinde kayıtlı hastaya birinci basamak sağlık hizmeti sunduğunu söyledi.
Dr. Mehlepçi’nin verdiği bilgiye nazaran, penceresi dahi bulunmayan mevcut yapı için mart ayından bu yana aylık 38 bin TL kira ödeniyor. Taşınmazın el değiştirmesinin akabinde yeni mülk sahibinin yaklaşık 150 bin TL kira talep ettiğini belirten Birlik ve Dayanışma Sendikası Başkanı Dr. Mehlepçi, mülk sahibinin taşınmazı satın aldıktan kısa müddet sonra aile doktorlarına ihtarname göndererek ASM’nin tahliyesini istediğini aktardı. Dr. Mehlepçi, Kartal’da yaşanan durumun münferit olmadığını ve İstanbul’un farklı ilçelerindeki aile sıhhati merkezlerinden de emsal sıkıntıların kendilerine iletildiğini söyledi.
“Biz ticaret yapmıyoruz”
Aile Sağlığı Merkezlerinin ticari işletmeler üzere değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Dr. Ahmet Mehlepçi şöyle konuştu:
“Biz ticaret yapmıyoruz. Aile Sağlığı Merkezleri ticarethane değildir. Burada verilen hizmet bir kamu sağlık hizmetidir. Buna karşın sağlık hizmetinin sunulacağı binanın bulunması, uygun hâle getirilmesi ve giderek artan kira maliyetlerinin karşılanması konusunda değerli ölçüde sıhhat çalışanlarının sorumluluk üstlenmesi bekleniyor. Bu kabul edilemez.”
Depreme güçlü, erişilebilir, hasta mahremiyetini sağlayan ve sağlık hizmetinin gerektirdiği standartlara uygun merkezlerin kamu tarafından oluşturulması gerektiğini söyleyen Dr. Mehlepçi, kamuya ait bina ve emlakın öncelikli olarak ASM muhtaçlığının karşılanması emeliyle kıymetlendirilmesi davetinde bulundu.
ASM kiraları için şeffaf bilgi çağrısı
Türkiye genelindeki ASM’lerin ne kadarının kiralık olduğunun, ortalama kira bedellerinin, illere nazaran kira artışlarının ve kira masraflarının ne kadarının kamu tarafından karşılandığının nizamlı olarak açıklanması gerektiğini belirten Dr. Mehlepçi, bu verilerin kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılmasını istedi.
“Birinci basamak sıhhat hizmetlerinin sürdürülebilirliği, aile tabiplerinin uygun bina bulabilmesine yahut daima artan kiraları kendi imkânlarıyla karşılayabilmesine bağlı olmamalıdır” diyen Mehlepçi, inançlı ve erişilebilir sıhhat yerlerinin oluşturulmasının kamunun temel sorumluluklarından biri olduğunu vurguladı.
“10 bini aşkın hastanın sağlık hizmeti etkilenebilir”
Kartal 6 No’lu ASM’nin tahliye edilmesinin sırf sıhhat çalışanlarının çalışma yerini kaybetmesi manasına gelmeyeceğine dikkat çeken Dr. Ahmet Mehlepçi, merkeze kayıtlı 10 bini aşkın kişinin sağlık hizmetine erişiminin de olumsuz etkilenebileceğini söyledi.
Dr. Mehlepçi, “Bir ASM’nin tahliye edilmesi sırf bir iş yerinin boşaltılması değildir. Binlerce yurttaşın yıllardır sağlık hizmeti aldığı merkezin ortadan kalkması, sıhhat çalışanları ile hastalar arasında yıllar içinde kurulan bağlantının ziyan görmesi ve birinci basamak sağlık hizmetinin aksaması manasına gelir” dedi.
Sağlık Bakanlığı ve İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’ne davette bulunan Dr. Mehlepçi, “Aile Sağlığı Merkezleri ticarethane değildir. Sağlık hizmeti kira piyasasının ve mülk sahiplerinin inisiyatifine bırakılamaz. Kartal 6 No’lu ASM’de çalışan arkadaşlarımızın ve 10 bini aşkın hastamızın mağdur edilmesine göz yummayacağız. Kalıcı ve kamusal bir tahlil üretilmesini bekliyoruz” tabirlerini kullandı.
Birlik ve Dayanışma Sendikası’nın, birinci basamak sıhhat hizmetlerinin sağlıklı ve inançlı şartlarda sürdürülebilmesi için mevzunun takipçisi olacağını belirten Dr. Ahmet Mehlepçi, ASM’lerin fiziki altyapısı ve kira sıkıntısına yönelik ülke çapında kalıcı bir model oluşturulması gerektiğini kaydetti.