Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, memleketi Rize’nin Güneysu ilçesinde vatandaşlara hitap etti. Birlik ve beraberlik bildirisi veren Erdoğan, yaklaşan seçimlere ait dikkat çeken tabirler kullandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Bu birlik ve beraberlik içerisinde önümüzde yaklaşan seçimleri muvaffakiyetle inşallah atlatacağımıza olan inancımı da yeniliyorum” dedi.
Öte yandan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) lideri Özgür Özel’in ara seçim davetlerini Cumhurbaşkanı Erdoğan, “beyhude çaba” olarak nitelemiş, MHP lideri Devlet Bahçeli de “Ara seçimle suları bulandırmak aklı felce uğratmaktır. Vakitsiz seçim daveti yapanlar kendi telaşlarıyla konuşmaktadır” diyerek kapıyı kapatmıştı.
İktidar partisi ve ittifak ortağı MHP Lideri Devlet Bahçeli, CHP’den gelen “ara seçim-erken seçim” davetlerine kapılarını kapatırken kelam konusu gelişme erken seçim aramalarını arttırdı.
Olması planlanan seçimler 14 Mayıs 2028’de yapılacak. Pekala erken seçim kararı nasıl alınır?
ERKEN SEÇİM KARARI NASIL ALINIR?
Türkiye’de erken seçim kararı (hukuki tabiriyle seçimlerin yenilenmesi), Anayasa’nın 116. maddesine nazaran iki farklı formda alınabilir.
1. TBMM Tarafından Karar Alınması (Meclis Kararı)
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) erken seçim kararı alabilmesi için üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun kabul oyu gerekir. Bu da 600 milletvekilinin olduğu mecliste en az 360 milletvekilinin evet oyu vermesi manasına gelir.
Meclis bu kararı alırken rastgele bir münasebet göstermek zorunda değildir. Eğer Cumhurbaşkanı ikinci devrindeyse ve erken seçim kararını TBMM alırsa, mevcut Cumhurbaşkanı anayasal olarak bir kere daha aday olabilir.
2. Cumhurbaşkanı Tarafından Karar Alınması
Cumhurbaşkanı, rastgele bir meclis onayına yahut çoğunluğa muhtaçlık duymadan, tek başına seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Tıpkı meclis üzere, Cumhurbaşkanı da bu kararı alırken türel bir münasebet göstermek zorunda değildir.
Eğer seçim yenileme kararını Cumhurbaşkanı kendisi alırsa, bu kendi periyot hakkından feragat etmesi manasına gelir ve mevcut Cumhurbaşkanı (eğer ikinci dönemindeyse) sonraki seçimde tekrar aday olamaz.
BİRLİKTE YENİLEME KARARI NASIL OLUR?
Kararı ister Meclis ister Cumhurbaşkanı alsın, TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır; biri yenilenirken başkası ertelenemez.
Yeni meclis ve cumhurbaşkanı seçilip misyona başlayana kadar, mevcut meclisin ve cumhurbaşkanının yetkileri ile vazifeleri motamot devam eder.
Erken seçim kararı alındıktan sonra Yüksek Seçim Kurulu (YSK) süreci devralır. Seçim Kanunu uyarınca kararın duyuru edilmesini takip eden süreçte (genellikle karardan sonraki 60. yahut 90. günü takip eden birinci pazar) sandıklar kurulur.
ERKEN SEÇİM KARARI EN GEÇ NE ZAMAN ALINIR?
Mevzuata nazaran, bir seçimin “erken seçim” sayılabilmesi için en geç olağan seçim tarihinden evvelki 60 ila 90 gün arasında bu kararın alınmış ve duyuru edilmiş olması gerekir.
Eğer erken seçim kararını Cumhurbaşkanı verirse, mevzuat uyarınca kararın verildiği günden sonra gelen 60. günü takip eden birinci pazar günü oy verilir. Bu durumda seçimin öne alınabilmesi için kararın en geç seçimin yapılacağı tarihten yaklaşık 2 ay evvel alınması ve Resmi Gazete’de yayımlanması koşuldur.
Eğer kararı meclis alacaksa (en az 360 milletvekilinin oyuyla), meclis seçimin yapılacağı tarihi kendisi belirler. Fakat Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) basım, lojistik ve askı listeleri üzere seçim hazırlıklarını tamamlayabilmesi için bu kararın da tekrar en az 60 gün öncesinden alınması istenir.
KAÇ MİLLETVEKİLİYLE ALINIR?
TBMM’nin erken seçim kararı alabilmesi için en az 360 milletvekilinin (üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu) kabul oyu vermesi gerekir.