Christopher Nolan’ın yeni filmi Odyssey, sinema dünyasındaki yankısının yanı sıra çekimlerin gerçekleştirildiği bölgelere yönelik turistik ilgiyi de hareketlendirdi. Sinemanın eleştirmenlerden aldığı olumlu yorumlar ve gişedeki başarısı, seyahat dalının de dikkatini bu destinasyonlara çevirdi. Turizm kuruluşları ile seyahat acenteleri, üretimin çekildiği 6 farklı ülkedeki yerleri kapsayan özel seyahat programları hazırlamaya başladı.
Öte yandan Homeros’un ünlü destanının izlerini sürmek isteyenler için seçenekler sadece sinemanın çekim alanlarıyla hudutlu değil. Akdeniz coğrafyasında, Odyssey anlatısındaki olayların yaşanmış olabileceği düşünülen ya da destandaki karakter ve kıssalarla ilişkilendirilen birçok nokta bulunuyor. Bu bölgeleri kapsayan bir ada seyahatiyle, binlerce yıllık mitolojik anlatının izlerini günümüz coğrafyasında takip etmek mümkün.
Forbes Türkiye’nin derlediği, Homeros’un destanıyla irtibatlı seyahat rotaları ise şöyle:
İTHAKA, YUNANİSTAN
Homeros’un Odyssey destanının başkahramanı Odysseus’un memleketi olarak bilinen İthaka’da, adanın bir devir Odysseus yahut eşi Penelope tarafından yönetildiğini kanıtlayan arkeolojik bulgu bulunmuyor. Bununla birlikte adada Odysseus’un tasvir edildiği kimi antik sikkeler keşfedildi. Fakat bu sikkelerin destanın ortaya çıkmasından birkaç yüzyıl sonra basıldığı ve tarihî bir bireyden fazla destandaki karakterden esinlenmiş olabileceği belirtiliyor. Denize hakim bir zirve üzerindeki ve MÖ 13. yüzyıla tarihlenen Odysseus Sarayı kompleksi ise destanın geçtiği düşünülen Geç Tunç Çağı’nda bölgede yerleşim bulunduğuna işaret ediyor.
TRUVA, TÜRKİYE
19. yüzyılda Heinrich Schliemann ve Frank Calvert tarafından ortaya çıkarılan Truva Antik Kenti, farklı uygarlıklara ilişkin çok sayıda katmanın üst üste biriktiği değerli bir arkeolojik alan olarak öne çıkıyor. Bölgede savaşların yaşandığını gösteren bulgular bulunsa da bunların direkt Homeros’un anlattığı Truva Savaşı’nı kanıtladığını söylemek mümkün değil. Birebir halde destanın simge ögelerinden Truva Atı’nın tarihî olarak kullanıldığına ait de kesin delil bulunmuyor. Bugün yaklaşık 5 bin yıl öncesine uzanan kalıntıların görülebildiği alanda Tunç Çağı surları ve Roma periyodundan yapılar bulunuyor. 2018’de açılan Truva Müzesi’nde ise antik kent ve etrafındaki yerleşimlerden çıkarılan çok sayıda eser sergileniyor; ziyaretçiler ayrıyeten Truva Atı’nın büyük ölçekli replikasının içine girebiliyor.
CERBE, TUNUS
Odysseus’un Kuzey Afrika kıyılarına ulaştığı kısımda karşılaştığı topluluklardan biri, Yunanca ismiyle Lotophages, yani “Lotus Yiyenler” olarak anlatılıyor. Destana nazaran Odysseus’un adamları lotus meyvesini yedikten sonra seyahatlerini unutuyor ve konutlarına dönmek istemiyor. Odysseus ise adamlarını zorla gemiye bindirerek yollarına devam ediyor. Lotus Yiyenler’in yaşadığı yer kesin olarak bilinmese de Tunus kıyılarındaki Cerbe Adası, bu kıssayla ilişkilendirilen muhtemel noktalardan biri olarak gösteriliyor.
SARDİNYA, İTALYA
Odysseus’un en ünlü müsabakalarından biri de denizcileri büyüleyici müzikleriyle kayalıklara sürükleyen Sirenlerle yaşanıyor. Destana nazaran Odysseus, mürettebatının Sirenlerin sesini duymasını önlemek için kulaklarını balmumuyla kapattırırken kendisini geminin direğine bağlatıyor. Böylelikle Sirenlerin müziğini duyuyor fakat rotayı değiştiremiyor. Bu olayın nerede gerçekleştiği kesin olarak bilinmese de kimi tarihçiler Sardinya’yı muhtemel bölgeler arasında pahalandırıyor. Adanın Golfo Aranci bölgesinde bulunan ve denizden yükseliyormuş izlenimi veren mekanik Il Canto della Sirena heykeli ile güneybatıdaki Sirena Sardinia Dalış Okulu, bu mitolojik ilişkiyi turistik tecrübelere dönüştürüyor.
MESSİNA BOĞAZI, İTALYA
Sicilya ile İtalya anakarasını birbirinden ayıran Messina Boğazı, Odysseus’un karşılaştığı iki tehlikeli figür olan Charybdis ve Scylla ile ilişkilendiriliyor. Destana nazaran Odysseus ve mürettebatı evvel gemileri içine çekebilecek güçlü bir girdap olan Charybdis’ten kaçıyor, akabinde boğazın kayalıklarında yaşayan altı başlı ve insan yiyen canavar Scylla ile karşılaşıyor. Bu yaratıkların sahiden var olduğuna dair delil bulunmuyor; lakin anlatıların boğazdaki güçlü akıntılar ve tehlikeli kayalıklardan esinlenmiş olabileceği düşünülüyor. Günümüzde ise Messina, antik kiliseleri, gösterişli çeşmeleri, limanı ve deniz eserleri restoranlarıyla ziyaretçilerini ağırlıyor.
GOZO, MALTA
Rotanın son durağı, Odysseus’un yedi yıl boyunca kaldığı söylenen Ogygia Adası. Birtakım araştırmacılar, Zeus’un gemisini yok etmesinin akabinde Odysseus’un sığındığı ve deniz perisi Calypso’nun yanında yıllarca kaldığı Ogygia’nın günümüzdeki Gozo Adası olabileceğini öne sürüyor. Bu görüş kesin olarak kanıtlanmış olmasa da Gozo’nun Homeros periyodunda Yunan dünyası tarafından bilinen bir ada olduğu belirtiliyor. Bu sebeple ada, Ogygia öyküsünün mümkün yerlerinden biri olarak bedellendiriliyor. Böylelikle İthaka’dan Truva’ya, Cerbe’den Gozo’ya uzanan rota, Homeros’un binlerce yıl evvel yarattığı destansı dünyanın Akdeniz coğrafyasında yine keşfedilmesine imkan sunuyor.