Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi’nde Akredite Basın Mensupları Birliği (ACANU) üyesi gazetecilerle DSÖ’nün merkezinde bir araya gelerek, global sıhhat sıkıntılarına ait değerlendirmelerde bulundu.
“KDC’deki Ebola salgını, kayıtlara geçen en büyük ikinci ve şimdiye kadar gördüğümüz en süratli yayılan salgın.” tabirlerini kullanan Ghebreyesus, hadise sayısının 6 bini geçtiğini ve ölümlerin 3 bine ulaştığını kaydetti.
ÇOK GENİŞ BİR COĞRAFİ ALANI KAPSIYOR
Ghebreyesus, salgının şu anda altı ilde 60 sıhhat bölgesini etkilediğini ve çok geniş bir coğrafik alanı kapsadığını vurgulayarak, “İturi eyaleti, olayların yüzde 85’ini ve ölümlerin yüzde 88’ini oluşturarak salgının merkez üssü olmaya devam ediyor.” dedi.
Ölümlerin çocuğunun tedavi merkezleri dışında yaşanmasının en telaş verici durum olduğunun altını çizen Ghebreyesus, salgın sebebiyle ölenlerin inançlı bir halde defnedilmemesinin bulaşmayı körüklediğine değindi.
BÖLGEYİ TEHDİT EDECEK
Ghebreyesus, “(KDC’de) Birçok vefat, bilinen temaslılar listesinde olmayan şahıslar arasında gerçekleşiyor. Bu, bilmediğimiz bulaşma zincirlerinin olduğu manasına geliyor. Her zincir bulunup kırılana kadar salgın devam edecek. Bu durum, KDC’ye, komşularına ve bölgenin tamamına tehdit oluşturmaya da devam edecek.” diye konuştu.
Ebola salgınının, bu bölgedeki halkın karşı karşıya kaldığı tek sıhhat tehdidi olmadığının altını çizen Ghebreyesus, KDC’nin bu bölgesinin on yıllardır çatışma, yerinden edilme, yoksulluk ve açlık sebebiyle acı çektiğini söyledi.
300’DEN FAZLA UZAMAN GÖREVLENDİRİLDİ
Ghebreyesus, DSÖ’nün KDC hükümetinin liderliğinde, Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (Africa CDC) ve başka birçok kuruluşla iştirak içinde müdahalenin her alanını genişletmek için çalıştığını vurgulayarak, buraya 330 tondan fazla acil durum gereci ve 300’den fazla uzman görevlendirdiklerini kaydetti.
Bundibugyo virüsüne karşı iki yeni aşı için İngiltere ve Kanada’da güvenlik denemelerinin yapıldığını belirten Ghebreyesus, “Önceki Ebola salgınlarının birçoklarından sorumlu olan Zaire ebolavirüsüne karşı onaylanmış bir aşı da var fakat bunun Bundibugyo virüsüne karşı tesirli olup olmadığını bilmiyoruz. DSÖ, ekim yahut kasımda başlayacak olan KDC’deki aktiflik denemelerine her üç aşıyı da ilerletmek için ortaklarla birlikte çalışıyor.” dedi.
Ghebreyesus, Gazze’de insani krizin derinleştiğini ve kış ayları yaklaşırken büyük halk sıhhati risklerinin arttığını kaydetti.
“YÖNETECEK DURUMDA DEĞİLİZ”
Çoğu kişinin aşırı kalabalık çadır kamplarında yerinden edilmiş durumda olduğunu anımsatan Ghebreyesus, “Taşan kanalizasyon, biriken atıklar ve inançlı suya erişimin hudutlu olması giderek daha tehlikeli şartlar oluşturuyor. Su kirliliği artıyor ve bu yıl akut sulu ishal hadiseleri neredeyse iki katına çıktı. Yağmurların başlamasıyla birlikte, sel sularının kanalizasyon ve kirlenmiş suyu yoğun nüfuslu bölgelere yayarak hastalık riskini artırması mümkün. Gazze’nin zati aşırı yüklenmiş sıhhat sistemi bu artışları yönetecek donanımda değil.” değerlendirmesinde bulundu.
Gazze’de rehabilitasyon gereksiniminin da çok büyük olduğuna değinen Ghebreyesus, 6 bin 600’den fazla kişinin uzuvlarının amputasyonlarının akabinde uzun vadeli rehabilitasyon ve protez yahut ortez hizmetlerine muhtaçlık duyduğunun altını çizdi.
Ghebreyesus, “Tekerlekli sandalye ve koltuk değneği üzere yardımcı aygıtlar Gazze’ye girmiş olsa da DSÖ’nün 2 yıldan fazla müddettir Gazze’ye protez ve rehabilitasyon ekipmanı göndermesine müsaade verilmiyor. Sonuç olarak uzuvlarını kaybedenlerin yalnızca küçük bir kısmı protez aygıtı alabildi. Gazze’deki Filistinlilerin gereksinimlerini karşılamak için gereken ölçekte temel ilaçların, rehabilitasyon ekipmanının ve halk sıhhati materyallerinin manisiz ve hızlandırılmış bir biçimde girişini tekrar talep ediyoruz.” diye konuştu.
“KURTARILAN HER HAYAT ÖNEMLİ”
AA muhabirinin “Gazze’ye daha fazla insani yardım ulaştırılması için İsrail’e nasıl bir baskı yapılmalı?” sorusunu yanıtlayan DSÖ’nün İnsani Yardım, Afet Eylemi ve Sağlık Acil Durumları Müdahaleleri Birimi Başkanı Teresa Zakaria, birçok farklı kriz bölgesinde yıllar içinde kurallar ne kadar kısıtlı, güç ve karmaşık olursa olsun her vakit yapılabilecek şeylerin olduğunu belirtti.
Zakaria, “Hala kurtarılan her hayat çok değerlidir. Bu da bizi ümitsizliğe kapılmamaya ve çalışmaya devam etmeye itiyor. Ekim 2023’ten bu yana DSÖ ile bölge sıhhat grubunu ve ayrıyeten hizmetlerin uygun biçimde devam etmesini sağlamak için alanda kalan ve ayrılmayı reddeden birçok ortağımızı da gördük. Gazze’de daha düzgün ve inançlı erişimin yanı sıra daha insancıl eğitim sağlanması için kâfi kolektif talebin olmasını sağlamak için tüm dünyaya davet yapmaya devam ediyoruz.” diye konuştu.
Gazze’ye az da olsa insani yardımların giriş yapmasının ehemmiyetine işaret eden Zakaria, Gazze için manisiz erişim ve burada acı çeken nüfus için daha insancıl şartların sağlanması talebinde bulundu.
BİNLERCE KİŞİNİN ÖLÜMÜNE NEDEN OLDU
Bir çeşit kanamalı ataşe yol açan Ebola virüsü, birinci defa 1976’da Sudan’ın Nzara ve KDC’nin Yambuku kentlerinde eş vakitli salgınlarla ortaya çıkmıştı.
KDC’deki salgın, Ebola Nehri yakınında bir köyde başladığı için hastalığa bu ırmağın ismi verilmişti.
Ebola virüsü, Aralık 2013’te Batı Afrika’da yayılmıştı. Gine, Liberya ve Sierra Leone’de 2014-2017 yıllarında görülen salgında 30 bin şahsa virüs bulaşmış ve hastaların 11 binden fazlası ölmüştü.
KDC’nin doğusundaki Ituri eyaletinde açıklanan 246 kuşkulu olay ve 65 vefatın akabinde 15 Mayıs’ta ülkede salgın duyuru edilmişti.
Sağlık yetkililerine nazaran, mayıs ayında patlak veren “Bundibugyo” Ebola varyantının onaylanmış tedavisi yahut aşısı bulunmuyor.