Marmara Denizi’nde Adalar açıklarında gerçekleşen peş peşe küçük ölçekli sarsıntılar, İstanbul’da yine bir zelzele telaşını gündeme getirdi. Bilhassa gece ve sabah saatlerinde devam eden hareketlilik, en dikkat alımlı sarsıntının 3.2 büyüklüğünde kaydedilmesiyle vatandaşlarda tasa yaratırken, gözler yer bilimcilere çevrildi. Depremler ise mikro boyutlarda gece uzunluğu devam etti.
ÖNCÜ DEPREM NE ZAMAN OLUR?
Jeoloji Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Okan Tüysüz, yaşanan hareketliliğin direkt büyük bir zelzelenin habercisi olarak yorumlanamayacağını vurguladı. Tüysüz, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu tabirleri kullandı:
“Her büyük zelzelenin arkasından artçı sarsıntılar olur fakat her büyük sarsıntıdan evvel öncü sarsıntı olmaz. Bir sarsıntının ya da zelzelelerin öncü olduğu arkasından büyük zelzele gelince anlaşılır. Adalar fayı üzerinde meydana gelen mikrodepremler, bu fayın etkin olduğunu işaret etmek dışında bir mana taşımaz. Bekleyip göreceğiz.”
İstanbul’da mikrodepremler gece uzunluğu sürdü
Prof. Dr. Osman Bektaş ise bölgedeki hareketliliğe farklı bir açıdan yaklaştı. Bektaş, zelzele kümesinin yaklaşık 10 kilometre derinlikte Adalar-Çınarcık fay sistemi üzerinde geliştiğini belirtti. Birebir fay çizgisinde 1963 yılında 6.3 büyüklüğünde bir zelzelenin yaşandığını hatırlatan Bektaş, bölgede yoğun mikrodeprem aktivitesine dikkat çekti.
Bektaş, artan zelzele kümesinin sırf “gaz patlaması” üzere kolay bir açıklamayla geçiştirilemeyeceğini savunarak, fay zonundaki hareketliliğin ve bölgenin derin yapısının birlikte kıymetlendirilmesi gerektiğini tabir etti.
“YAŞLI VE ÖLÜ BİR FAY”
Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, Adalar açıklarındaki mikrodepremlerin beklenen büyük İstanbul zelzelesiyle ilişkilendirilmemesi gerektiğini savundu. Üşümezsoy, Büyükada’nın güneyindeki sarsıntıların direkt ana fay üzerinde gerçekleşmediğini, bunun yerine ana fayı güneyden kuzeye yanlışsız kesen ikincil ve üçüncül fay kollarında gerçekleştiğini belirtti.
Üşümezsoy, bu yapıların büyük ölçüde gerilim biriktirecek özellikte olmadığını öne sürdü. Adalar fayının büyük bir zelzele üretme kapasitesinde olmadığını belirten Üşümezsoy, mevcut hareketliliğin yıkıcı bir zelzele beklentisiyle yorumlanmaması gerektiğini söyledi.
Prof. Dr. Üşümezsoy, Adalar fayı konusunda da dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. Üşümezsoy, bu fayın yaşlı ve meyyit bir fay olduğunu belirterek Adalar fayından büyük bir sarsıntı çıkmayacağını savundu.
Büyükada etrafındaki son hareketliliği daha evvel bölgede oluşan gerilimin küçük ölçekte boşalması olarak pahalandıran Üşümezsoy, bunun Marmara’da görülebilen olağan süreçlerden biri olduğunu söyledi. Mikro zelzelelerin yıllar evvel hazırladıkları fay haritalarıyla da uyumlu olduğunu belirten Üşümezsoy, 1999’dan bu yana bölgede misal halde tetiklenmiş küçük ölçekli sarsıntıların yaşandığını tabir etti.
Üşümezsoy, Adalar etrafındaki mikro zelzelelerin tek başına orta yahut büyük ölçekli bir sarsıntı beklentisi oluşturmayacağını vurguladı. Yaşanan hareketliliğin kamuoyunda “İstanbul sarsıntısı geliyor” biçiminde yorumlanmasının bilimsel datalarla desteklenmediğini de savundu.
AHMET ERCAN “EN ERKEN 2045” DEDİ, TSUNAMİ DETAYI VERDİ
Deprem bilimci Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan ise Adalar’ın güneybatısında aktifleşen sarsıntıların halkı gereksiz paniğe sevk etmemesi gerektiğini belirtti. Deprem kestirimlerinin yalnızca küçük sarsıntı sayısına bakılarak yapılamayacağını, yerin yaklaşık 12 fizikî özelliğinin izlendiğini aktaran Ercan, uzun vadeli projeksiyonunu paylaştı.
Kuzey Marmara’da 7 ila 10 kilometre odak derinliğinde iki ana sarsıntı beklediğini belirten Ercan, kırılmanın yatay bileşeninin 1.5-2 metre sağ atımlı, düşey bileşeninin ise yaklaşık 1 metre olacağını kaydetti. Süpürtü (tsunami) dalga yüksekliğinin 2.5 metreyi aşmayacağını öngören Ercan, büyük sarsıntı için takvim olarak en erken 2045, en muhtemel devir olarak 2075 yılını işaret ederken sürecin 2150’ye kadar gecikebileceğini söz etti.