Mide yanması, şişkinlik, geçmeyen hazımsızlık ve inatçı reflü… Günümüzde pek çok insan bu şikayetleri günlük gerilimin ya da berbat beslenme alışkanlıklarının kaçınılmaz bir sonucu olarak görüyor. Lakin tıp dünyasında yapılan klinik araştırmalar, bu kronik semptomların arkasında çok daha dirençli ve mikroskobik bir düşmanın saklanabileceğini gösteriyor: Helicobacter pylori.
Dünya genelinde insan popülasyonunun yarısından fazlasını enfekte ettiği iddia edilen bu gizemli bakteri, midenin ölümcül asit bariyerini aşabilen az canlılardan biri olarak biliniyor. Üstelik çağdaş tıp, bu bakterinin varlığını tespit etmek için artık hastaları korkutan endoskopi tüplerine mahkum etmiyor. Girişimsel olmayan, büsbütün ağrısız ve süratli bir usul olan Üre Nefes Testi, yaklaşık 35 dakikada midenin haritasını çıkarabiliyor.
MİDENİN ASİT DENİZİNDE YAŞAYABİLİYOR
İnsan midesi, dışarıdan gelen mikroorganizmaları saniyeler içinde yok edebilecek güçte, hidroklorik asitten oluşan son derece agresif bir ortama sahiptir. Fakat Helicobacter pylori, evrimsel olarak bu biyolojik cehennemde hayatta kalmanın bir yolunu bulmuştur.
Bakteri, salgıladığı üreaz ismi verilen özel bir enzim sayesinde midedeki üreyi amonyak ve karbondioksite dönüştürür. Açığa çıkan amonyak, bakterinin etrafında alkali bir bulut oluşturarak mide asidini nötralize eder.
Bu kimyasal zırh sayesinde asit denizinin derinliklerine, yani mide astarına rahatça yerleşir. Vakitle bu bölgede kronik inflamasyona sebep olarak gastrit, mide ülseri ve tedavi edilmediğinde mide kanseri riskini artıran hücresel değişimleri tetikler.
ENDESKOPİ OLMADAN TANI YAPILIYOR
Geçmişte midede bu bakterinin olup olmadığını anlamanın en kesin yolu, anestezi ve hortum yardımıyla yapılan endoskopi süreciydi. Bugün ise biyokimyasal düzeneklerden yararlanan Üre Nefes Testi, yüksek doğruluk ve hassaslık oranlarıyla girişimsel süreçleri büsbütün devre dışı bırakıyor.
Testin çalışma prensibi, bakterinin kendi silahını ona karşı kullanmak üzerine konseyidir. Hastaya laboratuvar ortamında, karbon-13 izotopu ile işaretlenmiş, radyoaktif olmayan ve bedene hiçbir ziyanı bulunmayan özel bir üre sıvısı içirilir.
Eğer midede faal bir enfeksiyon varsa, bakterinin üreaz enzimi bu sıvıyı süratle modüller ve işaretli karbondioksit gazı açığa çıkarır. Açığa çıkan bu gaz kana karışır, akciğerlere taşınır ve nefes yoluyla dışarı atılır. Hastanın özel torbalara üfleyerek verdiği nefes örneğindeki karbon-13 ölçüsü tahlil edilerek bakterinin varlığı kesin olarak saptanır.
Tüm bu süreç ortalama 30 ila 45 dakika sürer. Kullanılan karbon-13 molekülü tabiatta bulunan kararlı bir element olduğundan test radyasyon riski taşımaz; bu sayede tabip nezaretinde çocuklarda, gebelerde ve emziren annelerde dahi itimatla uygulanabilir.
TEST ÖNCESİ BUNLARA DİKKAT EDİN
Üre Nefes Testi’nin tıbbi olarak aldatıcı, yani yalancı negatif bir sonuç vermemesi için hastaların test öncesinde kimi katı kurallara uyması kuraldır. Bakteriyi süreksiz olarak baskılayan ögeler, midede enfeksiyon olmasına karşın testin pak çıkmasına sebep olabilir.
Bu doğrultuda test sabahı en az 4-6 saatlik, ülkü olarak ise 12 saatlik tam bir açlık gerekir. Test öncesindeki saatlerde su dahil hiçbir şey tüketilmemeli, mide asit istikrarını ve gaz salınımını etkilememesi için sakız dahi çiğnenmemelidir.
İlaç kullanımı da sonucu direkt etkileyen faktörler arasındadır. Bakterinin aktivitesini baskılayan antibiyotik tedavilerinin testten en az 4-6 hafta evvel kesilmiş olması kaidedir.
Benzer halde, mide asidini azaltarak bakterinin üreaz salgılamasını yavaşlatan proton pompası inhibitörleri, yani halk arasında bilinen ismiyle mide koruyucular ve antiasit ilaçlar da en az 2 hafta öncesinden tabip denetiminde bırakılmalıdır.
Son olarak, testten evvelki son 3 saat içinde muhakkak sigara içilmemeli; test çabucak öncesinde ağız içi gaz istikrarını bozmamak ismine diş fırçalanmamalı yahut alkollü ağız gargaraları kullanılmamalıdır.
TEDAVİ SONRASI KONTROLDE GÜVENLİ REHBER
Eğer test sonucunuz olumlu çıkarsa, uzmanlar tarafından bakterinin mideden büsbütün temizlenmesini hedefleyen, çoklukla iki farklı antibiyotik ve güçlü bir mide koruyucudan oluşan kombinasyon tedavisi planlanır.
Üre Nefes Testi, yalnızca birinci teşhiste değil, bu yoğun tedavi süreci bittikten en az 4 hafta sonra bakterinin mideden nitekim temizlenip temizlenmediğini denetim etmek için de en pratik ve muteber takip aracıdır.
Unutulmamalıdır ki mide şikayetlerinin altında işvelsel hazımsızlıktan daha önemli patolojilere kadar pek çok farklı sebep yatabilir; bu sebeple en gerçek tanısal yaklaşım ve tedavi planı her vakit klinik bir uzman değerlendirmesiyle şekillenmelidir.