Doç. Dr. Fenise Selin Karalı ve Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun’un da aralarında bulunduğu milletlerarası araştırma, Alzheimer hastalığı ve hafif bilişsel bozukluğun günlük olayları anlamlandırma marifeti üzerindeki tesirlerini inceledi. Türk iştirakçilerle gerçekleştirilen çalışma, bilimsel mecmua Cortex’te yayımlandı.
Üniversiteden yapılan açıklamaya nazaran, araştırmaya sağlıklı yaşlı bireyler, hafif bilişsel bozukluğu bulunan şahıslar ve erken evre Alzheimer hastalarından oluşan toplam 54 kişi katıldı. İştirakçilere günlük hayat olaylarını anlatan karışık fotoğraflar gösterilerek görselleri hakikat sıraya koymaları ve anlatılan olayı belirlemeleri istendi. İkinci kademede ise iştirakçilerin bir olayı anlayabilmek için ne kadar bilgiye gereksinim duyduğu ölçüldü.
‘SORUN YALNIZCA UNUTKANLIK DEĞİL’
Araştırmanın sonuçlarını kıymetlendiren Doç. Dr. Fenise Selin Karalı, beynin günlük hayatta karşılaşılan olayları küçük adımlara ayırarak manalı bir bütün oluşturduğunu belirtti.
Karalı, “Bir çay hazırlamak, yemek yapmak yahut alışverişe çıkmak birçok küçük adımın hakikat sırayla gerçekleştirilmesini gerektiriyor. Alzheimer hastalığında kişi sırf birtakım detayları unutmayabilir; olayın bütününü kurmakta ve yapılması gereken adımları gerçek sıraya yerleştirmekte de zorlanabilir. Bu sebeple günlük rutinlerde daha evvel görülmeyen sıra karışıklıkları dikkate alınmalıdır” dedi.
Doç. Dr. Fenise Selin Karalı, araştırmada bilişsel fonksiyonlar azaldıkça günlük olayları hakikat manaya hünerinin de zorlaştığını belirterek, “Sağlıklı bireyler görselleri büyük ölçüde yanlışsız sıralarken, hafif bilişsel bozukluğu bulunan iştirakçilerin daha fazla kusur yaptığını gördük. Alzheimer hastalarında ise yanılgı oranı besbelli biçimde arttı. Bu bireyler, olayın bütününü anlayabilmek için daha fazla görsel ipucuna gereksinim duydu” dedi.
‘AYNI GÖREVİ TEKRARLAMAK YETERLİ OLMADI’
Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun ise testlerin tekrarlandığı kısımda dikkat cazip sonuçlarla karşılaştıklarını söz etti.
Tosun, “Katılımcılar ikinci denemede olayın ismini hatırlama konusunda bir ölçü ilerleme gösterdi. Lakin görselleri hakikat sıraya koyma hünerlerinde manalı bir gelişme olmadı. Bilhassa Alzheimer hastalarının evvelki performanslarını korumakta zorlanması, sorunun sadece hafıza kaybından kaynaklanmadığını; beynin olayları düzenleme ve organize etme sisteminin da etkilendiğini düşündürüyor” tabirlerini kullandı.
Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun, günlük hayatta ortaya çıkan birtakım değişikliklerin sırf dalgınlık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, “Yemek yaparken adımların karıştırılması, çay hazırlarken sıranın unutulması yahut market alışverişinin planlanamaması, beynin günlük olayları bir bütün hâlinde sürece becerisindeki bozulmayla bağlantılı olabilir” dedi.
Araştırmanın Türkçe konuşan bireyler üzerinde gerçekleştirilen birinci çalışmalardan biri olduğuna dikkat çeken Tosun, “Elde ettiğimiz bulguların, günlük hayat marifetlerini ölçen yeni kıymetlendirme prosedürlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyoruz. Bu cins testler gelecekte Alzheimer ve hafif bilişsel bozukluğun erken devirde değerlendirilmesinde destekleyici bir araç olabilir” sözlerini kullandı.