Cemil KIZILTÜRK
Moldova Anayasa Mahkemesi, Gagavuz Özerk Yeri’nin Merkez Seçim Komisyonu oluşturma ve seçim düzenleme hakkını kaldırma kararı aldı. Anayasa Mahkemesi, 23 Aralık 1994 tarihli 344 sayılı Gagavuz Özerk Yeri’nin özel hukuksal statüsüyle ilgili kanunda yer alan birtakım maddelerin Moldova Anayasası’na uygun olmadığına hükmetti. Buna nazaran, bölgenin Kişinev’den bağımsız olarak Merkez Seçim Komisyonu oluşturma ve seçim düzenleme hakkı kaldırıldı. Mahkeme kararı gereği ayrıyeten Gagavuz Özerk Yeri’nin adalet, içişleri, bilgi ve güvenlik yetkililerini belirleme hakkı da geçersiz kılındı.
ATATÜRK’E ‘ATA’ DİYORLAR
Konuya dair SÖZCÜ Gazetesi’ne açıklamalarda bulunan emekli Tümamiral Cem Gürdeniz, Gagavuz Türklerinin, özerkliğinde Türkiye’nin bir nevi garantör olduğunu hatırlatarak şunları söyledi: “Moldova içindeki özerk pozisyon Türkiye’nin takviyesiyle sağlandı. 1930’larda Atatürk’ün talimatıyla yaklaşık 80 öğretmen Gagavuz Türklerine gönderildi. Emel kimliği korumaktı. Gagavuz Türkleri Atatürk’e hâlâ ‘Ata’ der. Geçen yıl Gagavuz Türklerinin seçilmiş Başkanı Yevgenia Gutsul’un mahkum edilmesine Ankara’nın sessiz kaldığını eleştirmiştim. Bugün ise Moldova Anayasa Mahkemesi, özerkliğin değerli yetkilerini yok etti.
DIŞİŞLERİ NEDEN SESSİZ?
NATO Zirvesinin akabinde Ankara’dan kamuoyuna yansıyan tek bir resmi reaksiyon gelmiyor olması dikkat çekici”
Zafer Partisi Genel Başkan Yardımcısı Fatih Eryılmaz ise toplumsal medyadan yaptığı açıklamada, “Sayın Dışişleri Bakanı Suriye olayları sırasında, Türkiye Cumhuriyetinin bölgede bulunan Kürtlerin hamisi olduğunu söylemişti. Suriye’deki Kürtlerin bile hamisi olan devletimiz Türk Gagavuz Özerk Yerinin hamisi değil mi? Sebep sesiniz çıkmıyor? Her kelamlarına Türkiye yüzyılı diye başlayanlar, bir Türk özerk bölgesi olan Gagavuz’yanın 32 yıl evvel elde edilen özerkliğini dahi koruyamadılar. Lakin lafa gelince dünya başkanıyız diye coşku veriyorlar” tabirlerine yer verdi.
Gagavuzlar kimdir?
Gagavuzlar yahut tarihî isimleriyle Gök-Oğuzlar, bugün Moldova’nın güneyindeki Bucak bölgesinde yaşayan, nüfusu yaklaşık 250 bin civarında olan bir Türk uzunluğudur. İnançları Hristiyan olsa da lisanları, kültürleri ve örfleri büsbütün Türktür. Konuştukları lisan, Türkçenin Oğuz kümesine dahildir ve Türkiye Türkçesine en yakın lehçedir. 1990’ların başında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla, bağımsızlığını duyuru eden Moldova içerisinde kalan Gagavuzlar için, 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel devreye girdi.
Demirel, ayrılıkçı bir savaşa girmek üzere olan Gagavuz başkan Stepan Topal’ı silahlı çabadan vazgeçirerek Moldova anayasası hudutları içinde kalmaya ikna etti. Moldova hükümetine özerklik modeli sundu. Moldova Cumhurbaşkanı Mircea Snegur ile kurduğu yakın dostluğu kullanan Demirel, “Moldova’nın toprak bütünlüğünü destekliyoruz fakat soydaşlarımızın kılına ziyan gelirse buna sessiz kalamayız” bildirisini verdi. 23 Aralık 1994’te Moldova Parlamentosu, “Gagavuz Yeri Özel Hukuki Statüsü Kanunu” kabul etti.