Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, CNN Türk’te Hande Fırat’ın sorularını yanıtladı.
Fidan, ABD Başkanı Trump’ın NATO Ankara Zirvesi’ne iştirakinin teyit edildiğini hatırlatarak, “Bu aslında başlı başına NATO topluluğu için değerli ve olumlu bir haber. Arkasına da bir şey eklediler, ‘Sayın Trump buna katılıyor zira davet eden Sayın Erdoğan. Eğer Sayın Erdoğan davet eden olmasaydı, buna katılmayacaktı.’ Bu artık sahiden çok büyük bir stratejik denklem oldu” tabirini kullandı.
Mevcut meydan okumalar, çatışmalar, düşünceler, İttifaktaki kaymalar ve yine ayarlamaları göz önünde bulundurulduğunda bu denklemin hayati rol oynadığını vurgulayan Fidan, “Burada olağan Cumhurbaşkanımızın yıllar içerisinde ortaya koyduğu global liderlik vizyonu, geliştirdiği ilişkiler ağı ve oluşturduğu itimat, insanların nazarındaki itibar ve Türkiye’nin geldiği nokta olağan olağanüstü önemli” değerlendirmesinde bulundu.
Fidan, ABD ile münasebetlerde yıllar içerisinde inişli çıkışlı mevzular gözlemlendiğine işaret ederek, ticaret, iktisat, beşerden beşere ilgi, eğitim ve teknoloji alanlarının çok düzgün ilerlediğini söyledi.
Bakan Fidan, “Özellikle jeopolitik konular… (Eski ABD Başkanı Barrack) Obama döneminde başlayan Suriye’deki Amerikan siyaset değişikliği, Beşşar Esed’e ve rejime karşı olan çabanın birden DEAŞ’a karşı uğraşa dönmesi, YPG’nin desteklenmesi sürecinde Türkiye’nin ulusal güvenliğine tehdit oluşturan bir siyaset konusu vardı. Trump’ın ikinci periyodunda, bu siyaset terk edildi resmi olarak” tabirini kullanarak, bunun iki ülke arasındaki en büyük sorun alanını ortadan kaldırdığının altını çizdi.
Ukrayna’daki savaşın bitmesi, Suriye’deki ve Irak’ın istikrara kavuşması mevzularında Trump’ın siyasetleriyle Türkiye’nin stratejik gayelerinin örtüştüğüne dikkati çeken Fidan, “Lübnan’daki barışın sağlanması konusu değerli. Gazze Barış Planı’nda yeniden bir noktaya kadar bir arada çalışma imkanımız oldu, savaşın durdurulması. Belirli mevzularda Türkiye-Amerika bağlantıları sahiden uygun olduğu vakit bölgedeki istikrarı da tesirler durumda, olumlu yönde.” diye konuştu.
Fidan, Türkiye’nin maksatları doğrultusunda şuurlu tercih ve müzakerelerde bulunduğunun altını çizerek, ABD Kongresi üzerinden çözülememiş CAATSA üzere hususlar bulunduğunu söz etti.
“Türkiye ile ilgili spesifik kararlar alınabiliyor vakit zaman lakin kurumsal olarak kalıcılığı olan tek negatif konu şu anda, rahatsız edici bahis CAATSA yaptırımları.” diyen Fidan, birçok ülkenin Türkiye’ye yönelik yaptırımlarının son 3-4 yılda kaldırıldığına dikkati çekti.
Fidan, bu yaptırımların birçoklarının “legal değil, idari olduğunu” lisana getirerek, şöyle devam etti:
“Bir bu kalmıştı. Bu hususta da biz gereken adımları atıyoruz. Zira hem Sayın Cumhurbaşkanımız hem Sayın Trump da bunu kaldırma yönünde güçlü bir irade var. Geçen sene eylülde Washington’da bir araya geldiğinde iki önder, bu bahiste irade beyanında bulundular ve biz bakanlara da bu sorunu çözmemiz için talimat verildi. Savunma Bakanımız ve ben, bu noktada yoğun bir çalışma içindeyiz. Fakat genel çizgileriyle güzel giden bir alaka var.”
CAATSA yaptırımlarının kalkıp kalkmayacağıyla ilgili soru üzerine Fidan, “Bunun belirli adımları var. Bu yönde yürüyen çalışmalar var. Bunlar hayata geçtikçe kamuoyumuz da bunu görecek zati.” dedi.
Fidan, bunun yakın bir tarihte olabileceğini lisana getirerek, “Çünkü süreçlerin yerine getirilmesiyle, Kongre’de yasal sürecin tamamlanması her vakit tıpkı olmayabiliyor. Lakin idari manada, irade olarak bir külfet yok idarelerde. Fakat Amerikan Kongresi’nde süreç nasıl gidecek, ona bakarız.” tabirlerini kullandı.
CAATSA YAPTIRIMLARI KALDIRILACAK MI?
Fidan, Trump’ın “sürpriz” olarak nitelendirdiği sıkıntının, Türkiye’nin Milli Muharip Uçak KAAN için ABD’den talep edilen jet motorlarının satışı konusu olup olmadığı sorusu üzerine şunları söyledi:
“Biz genel manada Türkiye’ye yönelik yaptırımların ortadan kaldırılması için önemli çalışıyoruz. CAATSA konusunun yasaya bakan tarafı var. Ama başka bahislerdeki yaptırımları kaldırmak için çok sistemli bir çalışmamız oldu. Bu bahsin da tesirlerini görüyoruz. Bir taraftan Halkbank davası, bir taraftan Türkiye’nin talep ettiği öteki hususlardaki mahzurların kaldırılması ve daha rasyonel bir münasebete dönülmesi.”
NATO üyesi olmayan, Amerika’yla bu kadar ortak çıkar alanı olmayan birçok ülkeye ticari münasebetlerle inanılmaz silah ve mühimmat satılırken Türkiye’ye satılmamasının Trump idaresi nezdinde izah edilebilir bir perspektifi olmadığını belirten Fidan, yıllar içerisinde oluşmuş birtakım Türkiye aleyhindeki siyasi fikirlerin tesirlerini bu çeşitten olaylarda gördüklerini ve bu sıkıntıyı çözmek için çalıştıklarını vurguladı.
Fidan, Trump’ın ne açıklayacağı konusunda ABD ismine konuşmak istemediğini söyleyerek, “Türkiye ile Amerika arasında berbat olmayı gerektirecek hiçbir bahis yok, ikili alakalar açısından.” dedi.
Bölgesel bahislerde uyuşmazlık noktaları bulunduğunu lakin bunları da görüşebildiklerini aktaran Fidan, “Her iki tarafı da bu kadar besleyecek büyük bir münasebet alanı varken bunu ilerletmemek, bunu kimlik siyasetlerinin, aykırı ideolojinin kurbanı yapmak da rasyonel aktörlerin kafasının aldığı bir husus değil.” diye konuştu.
Fidan, “Türkiye’nin F-35 programına dönüşü gerçekçi bir ihtimal mi?” sorusuna, “Orada bir ayrıma gitmek lazım. F-35 satış yasağının kaldırılmasıyla, almış olduklarımızın alınması ve daha sonraki alacaklarımızın, istersek tabi, alınmasıyla programa üretici ortaklardan biri olarak geri dönmek iki farklı mevzu.” karşılığını verdi.
Satış yasağının kaldırılması sorununun daha kolay bir mevzu olduğunu belirten Fidan, “Bu idari bir karar. CAATSA’dan sonra bu olur diye düşünüyorum.” diye konuştu.
Fidan, F-35 programına geri dönme sorununun, konsorsiyumun tekrar oturup alacağı yeni bir kararla ilgili olduğuna işaret ederek, konsorsiyumun ortaklarının geçmiş yıllarda Türkiye’yi program dışı bırakan bir karar aldığını anımsattı.