ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü’nden (ODNI) ayrılmaya hazırlanan Tulsi Gabbard’ın yayımladığı evraklar, Washington’ın dünya genelindeki biyolojik araştırma faaliyetlerine ait yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Kamuoyuna açıklanan ve kimi kısımları sansürlenen istihbarat dokümanlarında, ABD’nin 30’dan fazla ülkede 120’yi aşkın biyolojik laboratuvarın finansmanında yahut faaliyetlerinde rol aldığı öne sürüldü.
‘YÜKSEK RİSK TAŞIYAN PATOJENLER’
Gabbard, kelam konusu laboratuvarların bir kısmında yüksek risk taşıyan ve bulaşıcı özellikleriyle bilinen patojenler üzerinde araştırmalar yürütüldüğünü savundu. Açıklamalarda ayrıyeten, organizmaların biyolojik özelliklerini güçlendirmeyi hedefleyen ve bilim dünyasında uzun müddettir tartışılan “işlev kazandırma” (gain-of-function) çalışmalarına da dikkat çekildi.
’40’TAN FAZLA LABORATUVAR UKRAYNA’DA’
Belgelerde en fazla öne çıkan ülkelerden biri Ukrayna oldu. Savlara nazaran ABD takviyesiyle kurulan ya da faaliyet gösteren 40’tan fazla laboratuvar Ukrayna hudutları içinde bulunuyor. Bu tesislerde şarbon, Ebola, SARS, MERS ve veba üzere tehlikeli patojenlere yönelik araştırmaların yapıldığı öne sürüldü.
‘BİYOGÜVENLİK ALANINDA EKSİKLİKLER TESPİT EDİLDİ’
Raporda bilhassa Harkiv’de bulunan Deneysel ve Klinik Veterinerlik Enstitüsü’ne yer verildi. Tesiste kimi riskli biyolojik etkenlerin koruma edildiği, Sovyet periyodundan kalan araştırma programlarıyla kontaklar bulunduğu ve biyogüvenlik alanında çeşitli eksikliklerin tespit edildiği tez edildi.
‘YÜKSEK RİSK TAŞIYAN HASTALIKLAR PROGRAMDA’
Yayımlanan evraklarda ABD’nin sırf laboratuvarların finansmanını sağlamadığı, birebir vakitte Ukraynalı araştırmacılara biyogüvenlik eğitimi verdiği ve bulaşıcı hastalık projelerine kaynak aktardığı da öne sürüldü. Kuş gribi üzere yüksek risk taşıyan hastalıklar üzerine yürütülen çalışmaların da bu dayanak programları kapsamında yer aldığı belirtildi.
‘GÜNDEME GETİRENLER SUÇLANDI’
Tulsi Gabbard, geçmiş ABD idarelerini ve birtakım sıhhat yetkililerini de sert sözlerle eleştirdi. Amerikan halkının yıllarca bu laboratuvarların kapsamı ve faaliyetleri konusunda eksik bilgilendirildiğini savunan Gabbard, bilhassa pandemi devrinde bu mevzuyu gündeme getiren bireylerin çeşitli suçlamalarla karşı karşıya kaldığını söz etti.
‘EŞİNİN SAĞLIK SORUNLARINI GEREKÇE GÖSTERDİ’
Belgelerin yayımlanması, Gabbard’ın misyondan ayrılma sürecine denk geldi. Mayıs ayında istifasını açıklayan Gabbard, kararının münasebeti olarak eşinin önemli sıhhat sıkıntılarını göstermişti. Lakin birtakım Amerikan basın kuruluşları, Gabbard’ın dış siyaset hususlarındaki görüş ayrılıklarının da Beyaz Saray’da rahatsızlık yarattığını öne sürdü. Bu savlar ise resmi makamlar tarafından doğrulanmadı.