Cengiz Karagöz
ABD’nin Çin ile yaşadığı ticaret ve teknoloji rekabeti sürerken, global ölçekte stratejik değeri giderek artan az toprak elementleri yine gündeme geldi. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Türkiye’de bulunduğu belirtilen büyük rezervler üzerinden Ankara ile kurduğu temaslar, Eskişehir’deki alana yönelik tartışmaları da alevlendirdi. Türkiye, Çin de dahil birçok ülke ile Eskişehir’deki 500 milyon tonluk işlenebilir cevher için görüşürken, Trump’ın Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’la yaptığı görüşme sonrası bu görüşmelerin askıya alındığı sav edildi.
DÜNYANIN İKİNCİ BÜYÜĞÜ
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre Eskişehir’in Beylikova ve Sivrihisar ilçeleri ortasında yer alan alanda yaklaşık 694 milyon ton ender toprak elementi rezervi var. Bunun 500 milyon tonunun işlenebilir olduğu belirtildi. Bölgenin Çin’deki Bayan Obo alanından sonra dünyanın en büyük ikinci rezervlerinden biri olduğu söz ediliyor. Çin’in kimi stratejik minerallerde ihracat kısıtlamalarına gitmesi ABD’yi bu Eskişehir’deki bu rezervlere yönlendirdi.
Elementlerin stratejik ehemmiyetine dikkat çeken TMMOB Maden Mühendisleri Odası (MMO) Başkanı Ayhan Yüksel, “Türkiye’de metalürji ve kimya alanında eksiklik var. Bu elementlerin ayrıştırılması gerek. Bunun devlet siyaseti haline gelmesi lazım. Türkiye’nin kimi ülkelerle görüştüğü, bilhassa Çin’le temaslar kurduğu biliniyor. Fakat bu görüşmeler, Trump’ın devreye girmesiyle kesilmiş gibi” dedi.
BEYLİKOVA ADETA CEVHER CENNETİ
Eskişehir’deki bu cevherler ortasında florit, barit, seryum, lantan, neodimyum ve praseodimyum üzere kritik az toprak elementlerinin yanı sıra uranyum ve yaklaşık 380 bin ton toryum rezervi bulunduğu belirtiliyor. Beylikova ilçesindeki alanda 11.3 milyon ton florit, 9.4 milyon ton barit ve 953 bin ton ender toprak oksidi (NTO) yer alıyor. Bölgede ayrıyeten güç ve ileri teknoloji açısından stratejik değere sahip seryum (Ce), lantan (La), neodimyum (Nd) ve praseodimyum (Pr) üzere elementlerin varlığı dikkat çekiyor.
TÜRKİYE 1970’LERDE KEŞFETMİŞTİ
Ülkemizdeki rezervlerin 70’li yıllarda keşfedildiğini söyleyen MMO Başkanı Ayhan Yüksel, “Fakat bunu işleyecek bir teknoloji dünyada olmadığı için bir mana söz etmemişti. Türkiye’deki az toprak element alanında yalnızca toryum üzerine, radyoaktif elementler üzerinde bir çalışma yapılmıştı; başka elementler üzerine rastgele bir çalışma yoktu” diye konuştu.
UCUZA SATMAK ZORUNDAYIZ
Nadir toprak elementlerinin ekonomik bedelinin işlenme sürecine bağlı olduğunu vurgulayan Ayhan Yüksel kelamlarını şöyle tamamladı: “Türkiye bu kaynakları ocaktan çıktıktan sonraki teknolojilerle işleyemezse, bu durum Türkiye açısından önemli bir ekonomik mana tabir etmeyecektir. Lakin işleyebilirse büyük bir bedel ortaya çıkar. Aksi halde Türkiye’nin başka madenlerinde olduğu üzere düşük katma bedelli bir ihracat gerçekleşir.”