OMÜ Veteriner Fakültesi Dekan Yardımcısı ve Besin İnceleme Teknolojisi Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Gücükoğlu, Canik Canlı Hayvan Pazarı’nda Kurban Bayramı öncesi kurbanlık hayvan seçimi, kesim etapları, etlerin koruması ve çevresel tesirleri konusunda ihtarlarda bulundu. Kurbanlık hayvanların sırf Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen hayvan pazarlarından ya da veteriner tabip kontrolündeki işletmelerden alınması gerektiğini tabir eden Prof. Dr. Gücükoğlu, “Bu bayramda kurban olarak seçilen hayvanların acı çektirilmeden, sağlıklı ve hijyenik bir biçimde kesilmesi, hayvan, insan ve etraf sıhhatinin korunması epey değerli. Son yılların datalarına baktığımızda bilhassa yaklaşık 1 milyon büyükbaş, 3 milyona yakın küçükbaş hayvanın Kurban Bayramı döneminde kesildiğini görüyoruz. Bu sayı, ülkemizde o yıl kesilen büyükbaş ve küçükbaş hayvanların yaklaşık yüzde 15’ine tekabül ediyor. Kesinlikle satın alınacak olan hayvanların küpeli olmaları gerekiyor ve hayvanlara ilişkin veteriner sıhhat raporunun kesinlikle bulunması gerekiyor. Tekrar Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bir uygulaması var. Tarım Cebimde isimli bir taşınabilir uygulama var. O uygulamayla kulak küpesi numarasından hayvanın ırkı, cinsiyeti ya da yaş üzere bilgilerini sorgulayabilirsiniz. Olağan kurbanlık olarak seçilecek olan hayvanların dinimizce birtakım haiz olması gereken özellikleri var. Bir gözünün kör, kulağında bir kesim kopukluğu ya da boynuzlarının kör noktasında bir kırıklığın ya da kuyruk ya da göğüs başlarında dokusal eksikliğin ya da diş kaybı ya da topallığın olmamasına dikkat edilmesi gerekiyor” diye konuştu.
UYGUN OLMAYAN KURBAN BÖLÜMÜNE PARA CEZASI
Bir hayvanın kurban olabilmesi için sığır ve mandaların 2, devenin 5, keçi ve koyun ise en az 1 yaşında olması gerektiğini söz eden Prof. Dr. Gücükoğlu, “Çok zayıf, hamile, yeni doğum yapmış, yüksek ateşli, çok öksürük ya da hırıltılı solunumlu, ishalli, etrafa karşı çok yansılı, uygun olmayan renk ve kıvamda ağız ve burun akıntıları olan, kılları mat ve karışık, bakışları ile dış görünüşü canlı olmayan hayvanların çok da tercih edilmemesi gerekiyor. 2026 yılı kurban hizmetlerinin uygulanmasına dair bir bildiri yayınlandı. Bu bildirim kapsamında da önemli tedbirler var. Bu noktada da park, bahçe, cadde, sokak, bina önleri, meydan üzere genel açık ve bölüme uygun olmayan yerlerde kurban kısmı yapılması halinde idari para cezası uygulanacaktır. Bu noktada da bilhassa etraf kirliliği açısından kurban kısmı esnasında vatandaşlarımızın dikkatli olmasını öneriyorum. Alışılmış hayvanlar kesinlikle pak içme suyu kalitesinde olan kesim yerlerinde kesilmeli. Ve hayvanın boyun genişliğinin yaklaşık 1,5-2 katı uzunluğunda tekrar tıpkı vakitte tek seferde hayvanı kesebilecek nitelikli olan bıçaklarla bu işin yapılması gerekiyor. Yoluna uygun kesimde kesinlikle hayvanın nefes ve yemek borularının büsbütün şah damarı diye nitelendirdiğimiz damarın kesilmesi gerekiyor. Bu noktada da bilhassa hayvana daha az eziyet çektirme noktasında vatandaşların hayvanlara olan davranışlarını da hayli önemsiyoruz. Hem hayvan refahı manasında hem de kesilen hayvanların etlerinin kalitesi manasında bu noktaya dikkat etmesi gerekiyor” dedi.
‘KESİM ASKIDA YAPILMALI’
Kesimin askıda yapılmasını önerdiklerinin altını çizen Prof. Dr. Gücükoğlu, “Hayvan yerde kesildikten sonra öbür yüzme süreçleri ve iç organlarının çıkartması süreçlerinin kesinlikle askıda yapılmasını öneriyoruz. Zira hayvanın bedeninden kanı ne kadar uygun ve kısa müddette boşaltırsak hem et kalitesi tarafından hem de koruma müddetinin uzaması tarafından değer arz ediyor. Bu sebeple örneğin büyükbaş hayvanlar için 6 dakika, küçükbaş hayvanlar içinse 5 dakikalık bir kan akıtma mühletinin geçmesi istek ediliyor. Bilhassa hayvanlar kesildikten sonra pıhtılaşmayan koyu renkte kan, deri üzerine çiçek gibisi kabarcıklar, ağız boşluğu ve lisanda erozyonlu bölgeler ya da etlerde pirinç tanesi büyüklüğünde birtakım oluşumlar ya da olağandışı görünüşe sahip iç organların varlığında kesinlikle en yakındaki veteriner tabipten bu doku ve organlardaki olağandışı yapılarla ilgili bir görüş alınarak ve tekrar veteriner doktorun teklifleri doğrultusunda hareket edilmesi gerekiyor. Veteriner tabibin kararı şayet o etin ya da dokunun yenmemesi istikametindeyse mutlak suretle vatandaşlarımızın buna dikkat etmesini öneriyoruz. Zira veteriner tabipler, bu bahiste bilhassa hayvansal besinlerin insan tüketimini arzında kıymetli ve tek yetkili meslek grubudur” diye konuştu.
‘ET ÇABUCAK TÜKETİLMEMELİ’
Et tüketimine ait de konuşa Prof. Dr. Gücükoğlu, “Hayvanlar kesildikten sonra etlerinin 5-6 saat müddetle serin bir yerde dinlendirilmeli. Daha sonra buzdolabına alınmalı ve sonraki gün bunların parçalanarak hisselere bölünmesi ve tüketilmesi halindedir. Zira hayvanlar çabucak kesildikten sonra kasların ete dönüşmesi için bir mühletin geçmesi gerekiyor. Bu da kesim sonrası ette birtakım biyokimyasal değişikliklerin meydana gelmesi gerekiyor. Biyokimyasal değişikliklerde bilhassa etlerin çiğnenebilirliği tarafıyla epey besleyici ögelerinin insan bedenine daha süratli ve tesir bir formda alınması noktasında kıymetlidir. Büyük ve kesim etler, buzdolabında 5-6 gün mühletle koruma edilebilir. Olağan daha uzun vadeli korumalarda eksi 18 derecede, bu mühlet 6-12 ayı bulabilir. Lakin iç organlar noktasında biraz daha hassas davranılması gerekiyor. Zira iç organlar, hayvanlar kesildikten sonra en geç 24 saat içerisinde kesinlikle tüketilmesi gerekiyor. Bununla bir arada kıymada da benzeri şeyi söyleyebiliriz. Olağanda kıymada da buzdolabı sıcaklığında 3 gün koruma müddeti var ancak çekilen kıymaların şayet dondurulmayacaksa tüketilmesini öneriyoruz. Bununla birlikte bu etlerin tüketilmesi esnasında bazen toplumda az pişmiş ya da pembe renkli üzere bazen merkezi sıcaklık dediğimiz etin bilhassa pişme noktası diye tabir ettiğimiz 70 dereceye ulaşması değerli. Bu sıcaklık derecesine ulaşması mümkün insanlarda enfeksiyon yaratacak birçok patojenin eliminasyonu için uygun bir sıcaklık parametresi. Etin merkezi sıcaklığı 70 dereceye ulaştıktan sonra tüketilmesini öneriyoruz. Porsiyonlama epeyce kıymetli. Çok büyük kaplarda ya da fazla ölçüde et yapmak yerine küçük porsiyonlar halinde ve yeteceğe kadar etlerin pişirmesini öneriyoruz. Lakin şayet bir fazlalık varsa da bunu buzdolabı sıcaklığında koruma edilmesi gerekiyor” dedi.
ŞAP HASTALIĞINA DİKKAT
Şap hastalığına ait de Prof. Dr. Gücükoğlu, “Geçen sene malumunuz Kurban Bayramı’ndan sonra ülke genelinde bir şap salgını meydana geldi ve şap hastalığı bilhassa hayvanlar ortasında bir ekonomik sorun yaratan bir hastalıktan bahsediyoruz. Zira gerek süt randımanı gerek et randıman istikametiyle bu hastalığa yakalanan hayvanlarda önemli ekonomik kayıplar meydana geliyor. Şapla ilgili bu hassasiyetle birlikte bilhassa hayvan hareketlerinin ağır olduğu bu devirlerde vatandaşlarımızın birçok hastalığa karşı hassas olmasını bekliyoruz. Elbette ki bir veteriner tabip üzere dış bakışla birçok hayvanın muhtemel hastalıklarını anlayacak durumda değiller ancak genel olarak hayvanların bir doğal boşluklarından, ağızlarından, burunlarından ya da öteki bölgelerinden bir akıntı gelip gelmemesi bir kan durumu olup olmaması bedenlerinde birtakım hastalık belirtilerine rastlamalarıyla birlikte kesinlikle en yakındaki veteriner doktorla müracaatlarını öneriyoruz” diye konuştu.