Pankreas kanserinin agresif seyri ve kısıtlı tedavi seçenekleri tıp dünyasının en güçlü alanlarından biri olmayı sürdürürken, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) daraxonrasib etken maddeli yeni ilacı onayladı. Yıllardır hedeflenmesi imkânsız gözüyle bakılan KRAS proteinini kilitleyen bu molekül, tabipler ve hastalar açısından yeni bir dönemi başlattı.
“İMKÂNSIZ” DENEN KRAS PROTEİNİ NASIL HEDEFLENDİ?
Evre 4 metastatik pankreas kanseri hastalarının sırf yüzde 3’ünün teşhisten sonraki 5 yılı görebildiği bu hastalıkta, olayların neredeyse tamamına KRAS ismi verilen mutasyona uğramış bir protein sebep oluyor. Kanserin ana beslenme kaynağı olan lakin pürüzsüz yapısı nedeniyle onlarca yıl boyunca “ilaçla hedeflenemez” kabul edilen KRAS, Kaliforniya Üniversitesi’nden bilim insanı Kevan Shokat’ın temel keşfi ve sonrasındaki çalışmalarla fonksiyonsuz hale getirildi.
Günde iki hap biçiminde alınan daraxonrasib, molekülleri birbirine bağlayarak KRAS proteinini etkisiz kılıyor. İlacı muadillerinden ayıran en temel özellik ise sadece tek bir KRAS mutasyonunu hedefleyen klasik ilaçlardan farklı olarak, etkin durumdaki tüm RAS proteinlerini hedefleyen “RAS(ON) multiselektif inhibitör” yapısında bulunması gösteriliyor.
KLİNİK ÇALIŞMALARDA YAŞAM SÜRESİ NASIL İKİ KATINA ÇIKTI?
İlacın FDA tarafından müracaat yapıldıktan 35 gün sonra süratli inceleme statüsüyle onaylanmasının arkasında yayımlanan klinik çalışma sonuçları yer alıyor. Daha evvel en az bir sistemik tedavi almış 500 hastanın katıldığı Faz 3 RASolute 302 çalışmasında, daraxonrasib direkt standart kemoterapi ile karşılaştırıldı. Ağır kemoterapi tedavisi gören denetim kümesindeki hastaların ortalama hayatta kalma mühleti 7 ayın altında kalırken, daraxonrasib kullananlarda bu müddet 13 ayın üzerine çıkarak ömür mühletini iki katına yükseltti.
YENİ KANSER İLACI TÜRKİYE’YE NE ZAMAN GELECEK?
Mevcut FDA onayı metastatik pankreas kanserinde daha evvel tedavi almış yetişkin hastaları kapsarken, ilaç şu an için sadece ABD’de kullanıma sunulmuş durumda. İlacın Türkiye’de rutin kullanıma girmesi için resmi ruhsatlandırma ve geri ödeme prosedürlerinin tamamlanması bekleniyor.
Gelişme şahsileştirilmiş tedavide büyük bir adım olarak görülse de ilacın birinci basamak tedavide kullanımı için devam eden araştırmaların sonuçları bekleniyor. Tedavi sürecinde vakitle direnç gelişme ihtimaline karşı yeni kombinasyonlar üzerinde çalışılırken, ilacın akciğer ve kolorektal üzere öbür kanser cinslerindeki aktifliği de yürütülen klinik araştırmalarla netleşecek.