İzmir’de kendisine ilişkin özel klinikte hayatını kaybeden Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Opr. Dr. Özlem Gültekin’in Adli Tıp Kurumu raporunda vefat sebebinin propofol maddesine bağlı zehirlenme olarak belirtilmesi, sıhhat çalışanlarında ilaçların berbata kullanımına ait riskleri tekrar gündeme getirdi.
Bilimsel araştırmalar, bilhassa anestezi alanında vazife yapan sıhhat çalışanlarının, bağımlılık potansiyeli bulunan ilaçlara başka çalışanlara kıyasla daha kolay erişebilmesi sebebiyle bağımlılık ve aşırı doz kaynaklı mevt açısından daha yüksek risk taşıdığını ortaya koyuyor.
SAĞLIK ÇALIŞANLARI İLACA DAHA KOLAY ULAŞIYOR
Kısa tesirli bir anestezi ilacı olan propofol, milyonlarca tıbbi süreçte kullanılıyor. Uygun dozda ve tıbbi şartlarda kullanıldığında değerli bir tedavi aracı olan ilaç; süratli tesir göstermesi, şuur kaybına yol açması ve sıhhat kuruluşlarında kolay bulunabilmesi sebebiyle yanlış ve kontrolsüz kullanımda ölümcül sonuçlara sebep olabiliyor.
Türkiye’de yayımlanan bir derlemede, bilhassa ameliyathane ve anesteziyoloji çalışanlarının gerilimli ve yoğun çalışma şartları ile berbata kullanım potansiyeli taşıyan ilaçlara daha kolay erişebilmeleri sebebiyle riskli kümeler arasında bulunduğu belirtildi.
Riskin sırf ilaca erişimle sonlu olmadığına dikkat çekilen çalışmalarda, sıhhat çalışanlarının ilaçların tesirleri ve dozları konusunda bilgi sahibi olmalarının, tehlikeli kullanım davranışlarının daha uzun müddet gizlenmesine yol açabileceği tabir ediliyor.
10 YILDA EN AZ 50 SAĞLIK ÇALIŞANI
Acil Tıp Uzmanları Derneği bilgilerine nazaran, 2009-2019 yılları arasında en az 50 sıhhat çalışanı hastane odalarında yahut misyon alanlarında aşırı doz ilaç kullanımı sebebiyle meyyit bulundu.
Hakemli tıp mecmualarında yayımlanan global tahlillerde ise medikal çalışandaki aşırı doz ölümlerinin yüzde 29’unda propofol, yüzde 10’unda midazolam ve yüzde 9’unda kas gevşetici ilaçların rol oynadığı bildirildi.
“UYUMAK İÇİN” BAŞLAYIP BAĞIMLI OLABİLİYORLAR
Propofol bağımlılığına ait çalışmalar da sıhhat çalışanlarının taşıdığı riski ortaya koyuyor. 22 propofol bağımlılığı olayının incelendiği bir araştırmada, hadiselerin değerli kısmının sıhhat çalışanlarından oluştuğu ve ameliyathane ortamında çalışanların öne çıktığı belirtildi.
Çalışmada, kimi bireylerin propofol kullanımına uyumak emeliyle başladığı, lakin vakit içinde bağımlılık geliştirdiği tespit edildi. Bağımlılık gelişen bireylerde depresyon hikayesi ve geçmiş travmaların da sık görüldüğü tabir edildi.
ÖLÜM SEBEBİ AYNI
“Süt”, “beyaz süt” ve “unutkanlık sütü” olarak da bilinen propofol, dünya çapında en çok Michael Jackson’ın vefatıyla gündeme geldi.
Ünlü sanatçı Michael Jackson, 25 Haziran 2009’da şahsî hekimi Conrad Murray tarafından uygulanan propofol ve öbür sakinleştirici ilaçların sebep olduğu akut zehirlenme sonucu hayatını kaybetti.
Jackson’ın mevtinde propofolün yüksek dozda ve adapsız kullanımının rol oynaması, ilacın bağımlılık ve berbata kullanım riskine ait tartışmaları dünya kamuoyunun gündemine taşıdı.