Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Başdanışmanı, tıpkı vakitte Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili olan Mehmet Uçum, Ahmet Davutoğlu hakkında yürütülen soruşturmanın akabinde gündeme gelen “seçilmiş son başbakan” tanımlamasıyla ilgili sosyal medya hesabından değerlendirmede bulundu.
Uçum, parlamenter sistem devrinde başbakan ve bakanların halk tarafından direkt seçilmiş bireyler olarak nitelendirilmesinin anayasal düzenlemelerle bağdaşmadığını savundu.
“HALK BAŞBAKAN VEYA BAKAN SEÇMEZDİ”
Parlamenter sistemde seçmenlerin doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerini belirlediğini söz eden Uçum, genel seçimlerde başarılı olan bir partinin genel liderinin otomatik olarak anayasal manada “seçilmiş başbakan” kabul edilemeyeceğini söyledi.
Uçum, paylaşımında şu sözleri kullandı:
“İşin aslı, parlamenter sistemimizde ne başbakan ‘seçilmiş başbakan’dı ne de milletvekilleri ‘seçilmiş bakan’dı. Halk tarafından direkt seçilenler yalnızca Türkiye Büyük Millet Meclisinin üyeleri olan milletvekilleriydi. Halk başbakan yahut bakan seçmezdi.”
“SON BAŞBAKAN YILDIRIM’DIR”
Davutoğlu’nun avukatı Hasan Seymen’in kullandığı “seçilmiş son Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı” sözüne bilhassa dikkat çeken Uçum, Başbakanlık misyonunu Türkiye’de en son Binali Yıldırım’ın yürüttüğünü hatırlattı.
Uçum, açıklamasının devamında şu değerlendirmeyi yaptı:
“Türkiye Cumhuriyeti’nde en son Başbakanlık misyonunu yapan Sayın Binali Yıldırım’dır. Eğer parlamenter sistemde başbakanlar milletvekilleri olmaları nedeniyle seçilmiş sayılıyorsa Türkiye’nin ‘seçilmiş son başbakanı’ Sayın Binali Yıldırım olur.”
Uçum ayrıyeten “seçilmiş başbakan” kavramının, genel seçimlerde en fazla milletvekilini çıkaran siyasi partinin genel başkanı için kullanılması durumunda da çeşitli çelişkilerin ortaya çıkacağını ileri sürdü.
Bu yaklaşımın, sadece genel seçimlerin akabinde hükümeti kurarak misyona başlayan başbakanların “seçilmiş” kabul edilmesine yol açacağını belirten Uçum, vazife değişikliği sonucunda başbakanlık koltuğuna oturan isimlerin ise bu tarifin dışında bırakılacağını tabir etti. Uçum, tıpkı mantığın bakanlar açısından değerlendirildiğinde de emsal bir tutarsızlık yaratacağını söyledi.
ANAYASA’NIN 109. MADDESİNİ HATIRLATTI
Mehmet Uçum, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçilmesiyle birlikte yürürlükten kaldırılan 1982 Anayasası’nın 109. maddesine de paylaşımında yer verdi.
Söz konusu maddede, başbakanın Cumhurbaşkanı tarafından TBMM üyeleri arasından atanacağı, bakanların ise başbakan tarafından milletvekilleri ya da milletvekili seçilme yeterliliğine sahip bireyler arasından seçilerek Cumhurbaşkanı tarafından atanacağı düzenleniyordu.
Uçum, ilgili anayasal düzenlemeye dayanarak parlamenter sistem devrindeki başbakan ve bakanların türel açıdan “seçilmiş” değil, “atanmış” olarak kıymetlendirilmesi gerektiğini savundu.
“ANAYASA HÜKÜMLERİNE AÇIKÇA AYKIRI”
Davutoğlu için kullanılan “seçilmiş son başbakan” sıfatının rastgele bir tüzel yahut anayasal temele dayanmadığını öne süren Uçum, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Dolayısıyla hiçbir mantıksal tutarlılığa dayanmayan, meşruiyet desteği olmayan ve o periyodun Anayasa kararlarına açıkça muhalif olan, tabir uygun düşerse uydurma bir sıfat üretildiği anlaşılıyor.”
PARLAMENTER SİSTEM TARTIŞMASINA DA DEĞİNDİ
Uçum, paylaşımında Türkiye’de vakit zaman gündeme gelen parlamenter sisteme dönüş tartışmalarını da kıymetlendirdi.
Parlamenter sisteme tekrar geçilmesini savunan yaklaşımın artık gerçekçi bir siyasi program niteliğini kaybettiğini ileri süren Uçum, halkın Cumhurbaşkanını direkt seçme hakkını sonlandırmayı yahut ortadan kaldırmayı amaçlayan bir siyasetin toplumdan karşılık bulmayacağını savundu.
Uçum, parlamenter sisteme dönüş davetlerini ise “gerici bir siyaset” olarak nitelendirdi.