Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde değişikliğe gidilebileceği ve yeni bir hükümet modelinin gündeme gelebileceği yönündeki savlar siyaset gündemindeki yerini koruyor.
Tartışmaların merkezinde ise cumhurbaşkanı seçilebilmek için gereken yüzde 50+1 oy şartı bulunuyor. Mevcut sistemin kimi ögelerinin değiştirilmesinin gündeme gelebileceği öne sürülürken, Sosyolog Semih Turan bahse ait değerlendirmelerde bulundu.
Cumhuriyet’e konuşan Turan, yaklaşık iki yıldır mevcut sistemle bir kere daha seçime gidilmesinin güç olduğunu lisana getirdiğini belirtti.
Altılı Masa devrindeki güçlendirilmiş parlamenter sistem çalışmalarının mimarları arasında bulunan hukukçu Serap Yazıcı Özbudun’un AKP’ye katılmasına da dikkat çeken Turan, bu gelişmenin akabinde sistem değişikliği ihtimalinin daha da güçlendiği görüşünü lisana getirdi.
“ANKETLERDE 50+1 POTANSİYELİ GÖRÜLMÜYOR”
Turan, mümkün değişikliğin Altılı Masa tarafından hazırlanan güçlendirilmiş parlamenter sistem modeliyle birebir aynı olmayabileceğini fakat mevcut yapının revize edilerek farklı bir modele dönüştürülebileceğini söyledi.
Tartışmaların arkasındaki temel sebeplerden birinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yine seçilmesine ait hesaplar olduğunu savunan Turan, mevcut sistemde cumhurbaşkanı adayının aldığı oyun Meclis’teki sandalye dağılımından daha belirleyici olduğunu tabir etti.
Turan, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Mevcut sistemde parlamentodaki sandalye dağılımından çok daha değerli olan parametre cumhurbaşkanı adaylığıdır. Muhalefetin adayının kim olacağı elbette değerli fakat asıl sıkıntı Erdoğan’ın artık yüzde 50+1 oy alma potansiyelinin görülmemesidir. Cumhur İttifakı’nın yaptırdığı anketlerde de bu tabloyu gördüğünü düşünüyorum.”
Bu sebeple sistemde revizyon yahut daha kapsamlı bir değişikliğin gündeme gelebileceğini savunan Turan, kelam konusu değerlendirmesinin kamuoyu araştırmalarına ait kendi yorumuna dayandığını belirtti.
TURAN: SEÇMENİN BÜYÜK BÖLÜMÜ PARLAMENTER SİSTEM İSTİYOR
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin uygulanmaya başlamasının akabinde gerçekleştirilen kamuoyu araştırmalarına değinen Turan, seçmenin kıymetli kısmının parlamenter sisteme dönüşten yana olduğunu söyledi.
Turan, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile parlamenter sistem arasında tercih yapılmasının istendiği araştırmalarda yaklaşık üçte ikiye karşı üçte birlik bir dağılım görüldüğünü öne sürdü.
“Seçmenin büyük kısmı parlamenter sistemi istiyor” diyen Turan, Cumhur İttifakı’nın da kamuoyu araştırmaları yaptırdığını ve seçmendeki bu eğilimi takip ettiğini düşündüğünü tabir etti.
Sisteme yönelik tenkitlerin sırf siyasi temsil tartışmalarıyla sonlu olmadığını belirten Turan; iktisat, sıhhat, eğitim ve hukuk alanlarında yaşanan sıkıntıların da seçmenin yaklaşımında tesirli olduğunu savundu.
2018’den bu yana ekonomik göstergeler ve yurttaşların çeşitli alanlardaki şikâyetlerine dikkat çeken Turan, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin meselelere beklenen tahlili üretemediği görüşünü lisana getirdi.
MUHALEFETE “PARLAMENTER SİSTEM” ÇAĞRISI MI YAPILACAK?
Turan’ın gündeme getirdiği bir başka mümkünlük ise muhalefetin muhtemel bir anayasa değişikliği sürecine dahil edilmesi.
İktidarın sistem değişikliği teklifini “parlamenter sisteme dönüş” tartışması üzerinden muhalefetin gündemine taşıyabileceğini öne süren Turan, böylelikle anayasa değişikliği için gereksinim duyulan siyasi takviyenin aranabileceğini savundu.
Parlamenter sisteme geçişin Anayasa’nın tek bir maddesinde yapılacak değişiklikle gerçekleştirilemeyeceğini hatırlatan Turan, kapsamlı bir düzenlemeye gereksinim duyulacağını söyledi.
Muhalefetin uzun müddettir parlamenter sisteme dönüşü savunduğuna işaret eden Turan, iktidarın bu başlığı kullanarak muhalefet partilerini anayasa görüşmelerine çekmeyi hedefleyebileceğini ileri sürdü.
Turan, önümüzdeki periyoda ait beklentisini ise şöyle açıkladı:
“İktidar, ‘Gelin parlamenter sistemi konuşalım’ dediğinde muhalefetin buna hayır demeyeceğini düşünüyor olabilir. Bu yönde birtakım adımların atıldığı görülüyor. Sonbahardan sonra sistem revizyonu ve parlamenter sistem tartışmalarının çok daha sık gündeme geleceğini düşünüyorum.”