İznik Roma Tiyatrosu’nun güney kısmında yürütülen hafriyatlar, bölgenin tarihî katmanlarına dair çarpıcı bir bulgu ortaya çıkardı. Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle Bursa Büyükşehir Belediyesi sponsorluğunda yaklaşık 10 dönümlük alanda devam eden çalışmalarda, Bizans periyoduna tarihlenen nekropolde yaklaşık 20 bireye ilişkin iskelet kalıntısı bulundu.
Dokuz Eylül Üniversitesi grubunun 2016’dan bu yana sistematik olarak yürüttüğü hafriyatlarda, bu yıl temmuz ayında yoğunlaşan güney kesimde nekropol alanı netleşti. Hafriyat Başkanı Prof. Dr. Aygün Ekin Meriç, 2015 yılında birebir bölgede kemik bulunduğunu, fakat bu yıl çalışmaları genişlettiklerini ve 20’ye yakın iskeletle karşılaştıklarını söz etti.
“ANADOLU’DAKİ EN ERKEN VEBA ÖRNEĞİNE RASTLANDI”
Kemikler üzerinde yapılan incelemeler, Anadolu arkeolojisinde birinci defa kayda geçen bir ayrıntısı gün yüzüne çıkardı. Meriç, “Buradaki kemikler üzerinde daha evvel yapılan incelemelerde, Anadolu’daki en erken veba örneğine rastlandı. Bu çok değerli bir bulgu” dedi. İskeletlerin yetişkin bayan, erkek ve çocuk bireylere ilişkin olduğu ve bu alanın Bizans periyodunda kişisel gömüler için nekropol olarak kullanıldığı anlaşıldı.
Mezarların yapısı, devrin Hristiyan defin geleneğine işaret ediyor. Bireylerin doğu yönüne bakacak biçimde, elleri karınlarının üzerinde gömüldüğü belirtildi. Mezarların yüzeyden yaklaşık bir metre derinlikte olduğu, kimilerinin üst üste, kimilerinin ise tek başına yerleştirildiği kaydedildi.
Mezar ikramları konusunda hudutlu bulgular dikkati çekti. Meriç, “Çok fazla ikram yok. Birkaç tane boncuk bulduk. Bariz bir ikrama rastlayamıyoruz” diyerek, hafriyatlarda yüzük taşı, sikke ve seramik modüllerinin da belgelendiğini, bunların paklık ve tahlil için hafriyat konutuna götürüldüğünü anlattı.
İznik Roma Tiyatrosu’ndaki çalışmalar 1980’li yıllara dayanıyor. Alanın özgün tiyatro fonksiyonunun akabinde mezarlık, dini yapı ve üretim alanları üzere farklı işlevlerle formlandığı görülüyor. Tiyatronun ana yerlerinin hafriyat ve onarım çalışmaları tamamlandıktan sonra 2024’te ziyarete açıldığı hatırlatıldı.
Meriç, tiyatroda yalnızca tiyatro olmadığını, tıpkı vakitte kiliseler, nekropoller ve çini fırınlarının da bulunduğunu vurguladı. Çalışmaların mevcut alanlarda genişletilerek dönem sonuna kadar sürdürülmesi planlanıyor. Tiyatro alanındaki çalışmaların yaklaşık dört yılda tamamlanması öngörülüyor.
Kazılara Kanada’daki McMaster Üniversitesi, ABD’deki Rutgers Üniversitesi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi ve Muş Alparslan Üniversitesinden uzmanlar da katılıyor. Bulunan yapıtların sistematik kayıt süreçlerinden geçirildiği belirtildi.