Sivas’ın en önemli inanç turizmi ve manevi merkezlerinden olan Yukarı Tekke Kayalıkları, vakte, erozyona ve asayiş risklerine karşı kapsamlı bir projeyle muhafaza altına alınıyor.
Kent merkezinde yer alan, Emeviler devrinin ünlü kumandanı Abdulvahap Gazi’nin türbesi ile tarihi mezarlıkları barındıran 52 metre yüksekliğindeki sembolik alanda yürütülen kaya ıslahı ve taban güçlendirme çalışmalarında yüzde 90 fiziki ilerlemeye ulaşıldı. AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürü Prof. Dr. Orhan Tatar, “Mart ayında fiilen başlayan projemizi, eylülde tamamlamak istiyoruz” dedi.
KAYALIKLARIN YÜZEYİNE ÖZEL ÇELİK TEK ÖRDÜLER
Kentin manevi ve ikonik simgelerinden Yukarı Tekke bölgesinde, iklim değişikliği ve aşırı yağışlar sebebiyle artan kaya düşmesi riskine karşı başlatılan ‘Yukarı Tekke Kaya Islah Projesi’nde sona yaklaşılıyor. AFAD Başkanlığı koordinasyonunda, Sivas Valiliği, İl Özel İdaresi, Sivas Belediyesi ve DSİ 19’uncu Bölge Müdürlüğü iş birliğiyle yürütülen projede, erozyon ve aşınma sebebiyle kayma ve düşme riski barındıran şevler, uzman gruplar tarafından temizlendi. Projede misyon alan endüstriyel dağcılar halatlarla tutundukları kayalıkların yüzeyine özel çelik tel örgüler çekti.
Çökme riski bulunan kütleler, bu özel çelik ağlar sayesinde denetim altına alınıp, taban kademeli kaya dolgu sistemleriyle sağlamlaştırıldı. Özellikle cuma günleri ibadet etmek isteyenlerin yoğunluk oluşturduğu alanda yapılacak çalışma ile kayalıkların çökme tehlikesi ortadan kaldırılacak.
Geçmiş yıllarda ve yakın periyotta de sıklıkla intihar hadiselerinin yaşandığı kayalıklarda, bu riskin de bertaraf edilmesi için gerekli düzenlemeler yapılacak. Kayalıklardaki çalışmalarının tamamlanmasının akabinde, üzerinde bulunan Abdulvahabi Gazi Camisi ve etrafı de restore edilecek.
AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürü Prof. Dr. Orhan Tatar ve projenin teknik danışmanı Kapadokya Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Candan Gökçeoğlu, yerinde inceleme yapıp, yürütülen çalışmalar hakkında açıklamalarda bulundu.
‘EYLÜL AYINDA TAMAMLAMAYI HEDEFLİYORUZ’
Yukarı Tekke bölgesinin Sivas için pahasını vurgulayan Prof. Dr. Orhan Tatar, son yıllarda değişen iklim şartları, aşırı yağışlar ve yoğun kar yağışı sebebiyle bölgenin önemli risk altında olduğunu belirtti. Civardaki yerleşim alanları ve kamu binalarının tehdit altında olması nedeniyle harekete geçtiklerini söz eden Tatar, “2025 yılının başından itibaren burada nasıl bir proje yürütüleceğini istişare ettik. Mart ayında fiilen başlayan projemizi, büyük bir ihtimalle eylül ayı içerisinde tamamlamak istiyoruz” dedi.
Projenin farklı mühendislik yollarını bir arada barındıran ‘hibrit’ bir model olduğunu tabir eden Prof. Dr. Tatar, teknik ayrıntıları şu sözlerle aktardı:
“Önümüzde taban oturumu yaklaşık 7,50 metre, üst genişliği 4,20 metre ve yüksekliği 7,5-8 metreyi bulan, 100 metreyi aşkın uzunlukta devasa bir gabion duvar var. Temel ana kollayıcı yapımız bu. Kayaların düşmesini engellemek için çelik örgü ve bohçalama teknikleri de uyguladık. Çalışmalar sırasında alanda ‘jips’ (alçı taşı) yapısından kaynaklı obruk ve boşluklar tespit ettik. Buralarda epoksi uygulamasıyla güçlendirme yaptık. Hür haldeki riskli kesimleri ise taşlama yoluyla temizledik.”
TARİHİ CAMİ SENSÖRLERLE İZLENECEK
Bölgenin üst kısmında yer alan tarihi ve manevi pahası yüksek Abdulvahabi Gazi Camisi’nin güvenliğinin de öncelikleri olduğunu belirten Prof. Dr. Tatar, “Cami bölgesinde kayaların sağlamlaştırılması için ankraj sistemleri kuruluyor. Projenin en son kademesinde ise cami ve etrafındaki müştemilata sensörler yerleştireceğiz. Bu sensörler vasıtasıyla muhtemel en ufak bir deformasyon yahut hareketlilik 7/24 kesintisiz olarak izlenebilecek. Estetiğe de değer veriyoruz; sarmaşıklandırma yahut aydınlatma üzere seçenekleri istişare ediyoruz fakat önceliğimiz teknik sağlamlık ve güvenliktir” diye konuştu.
‘ÇİMENTOYA DÜŞMAN BİR KAYA YAPISIYLA MÜCADELE EDİYORUZ’
Projenin teknik danışmanlığını üstlenen Prof. Dr. Candan Gökçeoğlu ise alanın manevi ve ikonik kıymetinden ötürü büyük sınırlamalar altında çalıştıklarını belirtti. İş makinesi sokmanın bile güç olduğu bölgede doğal pürüzlerle de uğraş ettiklerini söyleyen Prof. Dr. Gökçeoğlu, şu sözleri kullandı:
“Buradaki jips kayası, kalsiyum sülfat içerir ve eriyebilen bir yapıya sahiptir. Suyu görünce erir. Daha da berbatı, çimentoya karşı son derece düşman bir materyaldir. Görünmez alanda çimento kullansanız bile onu paramparça eder ve tutmaz. Bu yüzden son derece zahmetleri olan bir projeydi. Estetiği bozmadan riski azaltmak ismine kağıt üzerinde 10-15 farklı proje alternatifi tartıştık ve sonunda bu modelde karar kıldık” dedi.
