Riskli yapı tespiti, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütülen hukuksal ve teknik bir süreçtir.
Yapı malikleri yahut yasal temsilcileri, sarfiyatları kendileri karşılamak kaydıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca lisanslandırılmış kurumlara başvurarak tespiti yaptırabilmektedir. Ayrıyeten kamu yönetimleri de gerekli gördüğü takdirde bu süreci resen yürütme yetkisine sahiptir.
Deprem Güçlendirme Derneği Kurucu Başkanı Sinan Türkkan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bina tespiti için kat maliklerinin ortak karar almasına gerek olmadığını belirterek, “Kat maliklerinden bir kişi de kendi inisiyatifiyle müracaat edip masraflarını karşılayarak bu çalışmayı yaptırabilir. Ayrıyeten kamu yönetimlerinin de gerekli görmeleri halinde resen yaptırma yetkisi bulunmaktadır” dedi.
RİSKLİ YAPI TESPİTİ İÇİN UYGULANAN 7 TEKNİK AŞAMA
Türkkan, binalarda risk tespiti incelemelerinin büyüklüğe bağlı olarak ortalama 30 gün sürdüğünü belirterek lisanslı firmalarca yürütülen 7 adımı şu formda sıraladı:
Statik Röleve: Binanın mevcut taşıyıcı sistem projesi çıkarılır.
Zemin Etüdü: Yapının bulunduğu tabanın parametreleri belirlenir.
Karot Örneklemesi: Kritik katlardan ve 7 katı aşan binalarda her kattan beton numunesi alınır.
Donatı Tespiti: Kolon ve kirişlerdeki donatı tipi, çapı, sayısı ve etriye ayrıntıları taranır.
Korozyon Tespiti: Taşıyıcı elemanlardaki paslanma ve korozyon oranı ölçülür.
Çatlak Hasarları: Mevcut kolon ve kirişlerdeki çatlaklar fotoğraflanarak kayıt altına alınır.
Statik Analiz: Toplanan tüm datalar yazılıma aktarılarak yapının zelzele performansı hesaplanır.
RAPORLAMA, TEBLİGAT VE İTİRAZ MEKANİZMASI
Hazırlanan rapor elektronik sistem üzerinden ilgili yönetime sunulur. Yönetimin onaylamasının akabinde riskli yapı durumu tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir. Karar; yapıya asılır, e-Devlet üzerinden bildirilir, muhtarlıkta 15 gün müddetle duyuru edilir ve hak sahiplerine bildiri edilir.
15 GÜNLÜK İTİRAZ HAKKI
Malikler, tebligat tarihinden itibaren 15 gün içinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne yahut ilgili belediyeye itiraz dilekçesi verebilir.
Teknik Heyet İncelemesi: İtirazlar, akademisyenler ve Bakanlık yetkililerinden oluşan teknik heyet (üst kurul) tarafından karara bağlanır.
Yargı Yolu: Türkkan, alınan karot sonuçlarına güvenmeyen maliklerin mahkeme kararıyla eksper denetiminde tekrar karot aldırabildiğini tabir etti.
TAHLİYE, YIKIM VE GÜÇLENDİRME SEÇENEKLERİ
İtiraz edilmemesi yahut itirazın reddedilmesiyle riskli yapı kararı mutlaklaşır. Bu etaptan sonra idari prosedürler şu biçimde işler:
Tahliye Süresi (60 + 30 Gün): Maliklere yapıyı tahliye etmeleri için evvel 60 günden az olmamak üzere müddet verilir. Bu müddette tahliye gerçekleşmezse 30 günden az olmamak kuralıyla ek mühlet tanınır. Tanınan müddetlerde tahliye edilmeyen binaların elektrik, su ve doğal gaz ilişkileri idarece kesilir ve yıkım idari makamlarca gerçekleştirilir. Yıkım için maliklerin oy birliği yapması gerekmez.
Yeniden Yapım/Müteahhit Seçimi: Türkkan, tanınan mühlet içinde karar alınması gerektiğini vurgulayarak; yıkıp tekrar yapma, kat karşılığı verme veya müteahhit seçimi kararlarının kat maliklerinin %50+1 çoğunluğu ile alınabildiğini belirtti.
Güçlendirme Şartları: Binanın teknik açıdan güçlendirmeye uygun olması halinde, kat maliklerinin %80 çoğunluğu ile güçlendirme kararı alınabiliyor. Güçlendirme projelerinde daire başına 320 bin lira fiyatında düşük faizli ve uzun vadeli finansman imkanı sağlanıyor.