Türkiye merkezli dini yapılardan biri olan Süleymancılar, kendi tabirleriyle Süleymanlılar olarak da anılıyor. Nakşibendilik geleneğinden etkilenen cemaat, ismini kurucusu olarak kabul edilen Süleyman Hilmi Tunahan’dan alıyor.
Cemaatin temelleri, Süleyman Hilmi Tunahan’ın 1920 yılında Darü’l-Hilafeti’l-Aliyye Medresesi’nde Kur’an öğretmenliği yapmasıyla başlayan periyoda kadar uzanıyor. 1924 yılında çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile medrese sisteminin kaldırılmasının akabinde Tunahan, dini eğitimi farklı yollarla sürdürmeye devam etti.
İstanbul vaizliği yaptığı devirde Gedikpaşa ve Lüleburgaz üzere bölgelerde öğrenciler yetiştiren Tunahan, kimi öğrencilerini emekçi olarak göstererek onlara dini eğitim verdi. Bu faaliyetleri sebebiyle 1939 ve 1944 yıllarında gözaltına alındı. 1943 yılında ise vaizlik yetkisi elinden alındı.
1949 yılında Kur’an kurslarının tekrar yasal tabana kavuşmasının akabinde cemaatin faaliyetleri de daha görünür hale geldi. Süleyman Hilmi Tunahan, 1951 yılında Çamlıca’da cemaatin birinci Kur’an kursunu açtı. 1950’li yıllarda siyasi ve türel kaidelerin değişmesiyle birlikte yapı, Türkiye’nin farklı kentlerine yayıldı.
Tunahan’ın temel gayesi, devrin eğitim sistemine karşı öğrencilerine Kur’an ve dini bilgiler öğretmekti. Bu periyotta bilhassa İmam Hatip okullarıyla ilgili yaklaşımı sebebiyle cemaat ile bu okullardan mezun olanlar arasında vakit zaman görüş ayrılıkları yaşandı. “Süleymancı” ismi da büyük ölçüde bu devirden itibaren kullanılmaya başladı.
Süleyman Hilmi Tunahan’ın akabinde ne oldu?
Süleyman Hilmi Tunahan’ın vefatının akabinde cemaatin liderliğini damadı Kemal Kacar üstlendi. Kacar periyodunda yapı kurumsallaşarak büyümeye devam etti.
1966 yılında Kur’an Kursları Kurma, Koruma ve İdame Ettirme Dernekleri Federasyonu kuruldu. 1971 yılında yayımlanan Kur’an Kursu Yönetmeliği sonrasında kurs binalarının Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredilmesinin gündeme gelmesi cemaat içinde rahatsızlığa sebep oldu.
Bunun üzerine derneklerin faaliyet alanı genişletildi ve öğrencilere eğitim hayatları boyunca dayanak sağlanması maksadıyla yapılanma tekrar şekillendirildi. Cemaat, 1971 sonrasında öğrenci yurtları da kurmaya başladı.
Yapının faaliyetleri Türkiye ile sonlu kalmadı. 1970’li yıllarda Avrupa’daki Türk personellere yönelik dini eğitim çalışmaları yürütüldü. 1974 yılında Almanya’da Türk personellere dini eğitim verilmesi konusunda müsaade alınmasıyla cemaatin Avrupa’daki faaliyetleri de genişledi.
12 Eylül periyodunda yargılandılar
12 Eylül 1980 askeri darbesinin akabinde cemaatin birtakım önde gelen isimleri hakkında dava açıldı. 1983 yılında Antalya Cumhuriyet Savcılığı tarafından yapılan soruşturmada birtakım isimler, halifelik ve şeriat kararlarına dayalı bir idare kurmak istemek ve yasa dışı Kur’an kursları açmakla suçlandı.
Kemal Kacar ve Ali Ak, bu süreçte ikişer yıl mahpus cezasına çarptırıldı. Cemaatle irtibatlı dernekler kapatılırken kimi mal varlıklarına da el konuldu, fakat verilen karar daha sonra bozuldu.
1986 yılına gelindiğinde cemaatin Türkiye’de Kur’an kursları için kullandığı binanın sayısının 1.000’i, yurt dışındaki İslami kültür merkezi sayısının ise 200’ü aştığı aktarılıyordu.
2016’da cemaati başına Kuris geçti
Kemal Kacar’ın 2000 yılında hayatını kaybetmesinin akabinde cemaatin liderliğini Süleyman Hilmi Tunahan’ın torunu Arif Ahmet Denizolgun üstlendi.
Denizolgun’un 2016 yılında hayatını kaybetmesinin akabinde cemaatin başına tekrar Tunahan ailesinden Alihan Kuriş geçti. Böylelikle cemaatin liderliği, kuruluşundan itibaren Tunahan ailesiyle irtibatlı isimler üzerinden devam etti.
Cemaat vakit içerisinde sırf Kur’an kurslarıyla hudutlu olmayan geniş bir yapılanmaya dönüştü. Öğrenci yurtları ve pansiyonlar, vakıflar, dernekler ve çeşitli şirketler üzerinden Türkiye’de ve yurt dışında faaliyetlerini sürdürdü.
2017 yılına ait bilgilere nazaran cemaatin Türkiye genelinde yaklaşık 900 derneği, bu dernekler tarafından işletilen yaklaşık 1.300 yurt ve pansiyonu, 20 civarında vakfı ve 30’un üzerinde şirketi bulunuyordu. Tıpkı periyotta yapı bünyesindeki faaliyetlerden yaklaşık 100 bin öğrencinin yararlandığı öne sürülüyordu.
Süleymancılar, eğitim faaliyetlerinin yanı sıra Türkiye’nin siyasi ve bürokratik hayatında da vakit zaman tesirli olan dini yapılardan biri olarak bedellendiriliyor. Cemaatle temaslı olduğu belirtilen isimler arasında eski bakan ve milletvekilleri Kemal Kacar, Arif Ahmet Denizolgun, Mehmet Beyazıt Denizolgun ve Fatih Süleyman Denizolgun da bulunuyor.