Aktif İzlem Nedir? Her Prostat Kanseri Ameliyat Gerektirir mi?
Prostat biyopsisi sonucunda kanser tanısı almak, birçok erkek için tasa verici bir durumdur. Lakin günümüzde prostat kanseri tedavisindeki en kıymetli gelişmelerden biri, her hastaya birebir tedavinin uygulanmaması ve gereksiz tedavilerden kaçınılabilmesidir.
Birçok hastanın birinci sorusu şudur:
“Bende prostat kanseri çıktı. Çabucak ameliyat olmam gerekiyor mu?”
Cevap her vakit “evet” değildir.
Çünkü birtakım prostat kanserleri son derece yavaş seyirlidir ve uzun yıllar boyunca hastaya ziyan vermeden takip edilebilir.
Bu yaklaşımın ismi Etkin İzlem (Active Surveillance) olarak bilinmektedir.
Aktif İzlem Nedir?
Aktif izlem, düşük riskli prostat kanseri bulunan uygun hastalarda ameliyat yahut radyoterapiyi çabucak uygulamak yerine hastalığın yakından takip edilmesi formülüdür.
Buradaki emel tedaviyi reddetmek yahut geciktirmek değildir.
Amaç, gereksiz tedavilerden kaçınırken hastalığın denetim altında tutulmasını sağlamaktır.
Eğer hastalık ilerleme belirtileri gösterirse, tedavi vaktinde uygulanabilir.
Her Prostat Kanseri Birebir mıdır?
Hayır.
Prostat kanserleri biyolojik davranışları açısından epey farklılık gösterebilir.
Bazı tümörler:
- Çok yavaş büyür
- Yıllarca ilerleme göstermeyebilir
- Hastanın ömür müddetini etkilemeyebilir
Bazıları ise daha agresif davranabilir ve etkin tedavi gerektirebilir.
Bu nedenle tedavi kararı bireye özel olarak verilmelidir.
Kimler Faal İzlem İçin Uygun Adaydır?
Aktif izlem kararı verilirken birçok faktör kıymetlendirilir.
Genel olarak:
- Düşük riskli prostat kanseri
- Düşük tümör hacmi
- Düşük PSA düzeyi
- Grade Group 1 (Gleason 3+3)
- MR bulgularının uygun olması
aktif izlem açısından olumlu kriterlerdir.
Ancak her hasta ferdi olarak değerlendirilmelidir.
Aktif İzlem ile Hiçbir Şey Yapmadan Beklemek Birebir Şey midir?
Kesinlikle hayır.
Bu, hastaların en sık yanlış anladığı hususlardan biridir.
Aktif izlem, “bekleyip görmek” manasına gelmez.
Aksine planlı ve tertipli takip programı gerektirir.
Bu takip sırasında hastalık yakından izlenir.
Aktif İzlem Sürecinde Hangi Denetimler Yapılır?
Takip programı hastaya nazaran değişebilmekle birlikte çoklukla:
- Düzenli PSA ölçümleri
- Parmakla rektal muayene
- Multiparametrik prostat MR incelemeleri
- Gerektiğinde tekrar biyopsiler
uygulanır.
Amaç, hastalıkta mümkün değişiklikleri erken periyotta tespit etmektir.
Aktif İzlem İnançlı midir?
Evet.
Uygun hasta seçimi yapıldığında faal izlem, günümüzde memleketler arası kılavuzlarda kabul edilen inançlı bir yaklaşımdır.
Çok sayıda bilimsel çalışma, düşük riskli prostat kanseri bulunan uygun hastalarda etkin izlemin başarılı sonuçlar verdiğini göstermiştir.
Buradaki en kıymetli nokta, nizamlı denetimlerin aksatılmamasıdır.
Hangi Durumlarda Tedaviye Geçilir?
Takip sırasında kimi değişiklikler saptanabilir.
Örneğin:
- PSA artış suratında bariz değişiklik
- MR bulgularında ilerleme
- Tekrar biyopsilerde daha yüksek dereceli kanser saptanması
- Tümör hacminde artış
gibi durumlarda etkin tedaviler gündeme gelebilir.
Bu tedaviler ortasında:
- Robotik radikal prostatektomi
- Radyoterapi
- Diğer uygun seçenekler
yer alabilir.
Aktif İzlem Kanserin Yayılmasına Neden Olur mu?
Bu soru hastalar tarafından sıkça sorulmaktadır.
Doğru hasta seçimi ve sistemli takip yapıldığında faal izlemin kanserin denetimsiz halde yayılmasına neden olduğu gösterilmemiştir.
Amaç, hastalığı daima izlemek ve gerektiğinde vaktinde müdahale etmektir.
Her Düşük Riskli Hasta Faal İzlem Tercih Etmeli midir?
Hayır.
Tedavi kararı sırf tümör özelliklerine nazaran verilmez.
Hastanın:
- Yaşı
- Genel sıhhat durumu
- Beklentileri
- Kaygı düzeyi
- Yaşam tarzı
da dikkate alınmalıdır.
Bazı hastalar etkin izlem tercih ederken, birtakım hastalar tedavi olmayı seçebilir.
Sonuç
Prostat kanseri tanısı almak, her vakit ameliyat yahut radyoterapi gerektirdiği manasına gelmez.
Uygun hastalarda faal izlem, gereksiz tedavilerden kaçınırken hastalığın inançlı halde takip edilmesini sağlayan çağdaş ve bilimsel bir yaklaşımdır.
Düşük riskli prostat kanseri bulunan birçok hasta, yıllarca yüksek ömür kalitesi ile takip edilebilmektedir.
Prostat kanseri tanısı aldıysanız, sizin için en uygun yaklaşımın belirlenebilmesi emeliyle tecrübeli bir üroloji uzmanı ile tüm tedavi seçeneklerinizi detaylı olarak değerlendirmeniz değerlidir.
Doç. Dr. Serdar Yalçın
Üroloji Uzmanı
Prostat Kanseri • Etkin İzlem • MR Füzyon Prostat Biyopsisi • Robotik Üroloji • Üroonkoloji