PSA Yüksekliği Ne Manaya Gelir? PSA Yüksekse Kanser Miyim?
Kan analizinizde PSA kıymetinizin yüksek çıktığını öğrendiğinizde aklınıza gelen birinci soru büyük ihtimalle şudur:
“PSA yüksek çıktı, prostat kanseri miyim?”
Bu epeyce doğal bir telaştır. Lakin öncelikle bilinmesi gereken en değerli nokta şudur:
PSA yüksekliği her vakit prostat kanseri manasına gelmez.
PSA pahası yüksek olan birçok erkekte prostat kanseri saptanmazken, birtakım prostat kanseri hastalarında PSA seviyesi beklenenden daha düşük olabilir.
Bu nedenle PSA sonucunun tek başına değil, hastanın yaşı, muayene bulguları, prostat hacmi ve görüntüleme sonuçları ile birlikte kıymetlendirilmesi gerekir.
PSA Nedir?
PSA (Prostat Spesifik Antijen), prostat hücreleri tarafından üretilen bir proteindir.
Bu protein olağan kaidelerde meninin bir kesimidir. Fakat makul ölçülerde kana da geçer ve kan testi ile ölçülebilir.
PSA testi günümüzde prostat hastalıklarının değerlendirilmesinde en sık kullanılan laboratuvar testlerinden biridir.
PSA Neden Yükselir?
PSA yüksekliğinin birçok nedeni olabilir.
İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH)
PSA yüksekliğinin en sık nedenlerinden biridir.
Yaşla birlikte prostat hacmi büyüdükçe PSA pahası de yükselebilir.
Prostat Enfeksiyonları (Prostatit)
Prostat bezindeki iltihaplanmalar PSA seviyesinde süreksiz yükselmelere neden olabilir.
İdrar Yolu Enfeksiyonları
Bazı enfeksiyonlar PSA düzeyini etkileyebilir.
İdrar Retansiyonu
İdrarın mesanede birikmesi ve boşaltılamaması PSA kıymetlerinde yükselmeye neden olabilir.
Ürolojik İşlemler
Kateter takılması, sistoskopi yahut kimi ürolojik teşebbüsler sonrasında süreksiz PSA yükselmeleri görülebilir.
Prostat Kanseri
PSA yüksekliğinin nedenlerinden biri de prostat kanseridir.
Ancak PSA yüksekliği prostat kanseri ile eş manalı değildir.
PSA Kaç Olursa Tehlikelidir?
Hastaların en sık sorduğu sorulardan biri budur.
Ancak PSA için herkese uyan tek bir hudut bedeli yoktur.
Çünkü kıymetlendirme sırasında:
- Hastanın yaşı
- Prostat büyüklüğü
- PSA’nın vakit içindeki değişimi
- Aile öyküsü
- Muayene bulguları
birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin PSA pahası 6 ng/mL olan bir hastada hiçbir değerli sorun olmayabilirken, PSA pahası 3 ng/mL olan diğer bir hastada klinik olarak manalı prostat kanseri saptanabilir.
Bu nedenle tek başına PSA sayısına odaklanmak gerçek değildir.
PSA Yüksekse Çabucak Biyopsi Gerekir mi?
Hayır.
Geçmişte PSA yüksekliği saptanan birçok hastaya direkt biyopsi yapılırken, günümüzde yaklaşım kıymetli ölçüde değişmiştir.
Modern ürolojide bir sonraki adım birçok vakit:
Multiparametrik Prostat MR incelemesidir.
Bu formül sayesinde prostat içerisindeki kuşkulu alanlar detaylı halde kıymetlendirilebilir.
Böylece gereksiz biyopsilerin azaltılması ve klinik olarak kıymetli kanserlerin daha yanlışsız tespit edilmesi mümkün olmaktadır.
Multiparametrik Prostat MR Neden Değerlidir?
Prostat MR incelemesi:
- Şüpheli alanların belirlenmesini sağlar
- Kanser riskini değerlendirmeye yardımcı olur
- Biyopsi planlamasını yönlendirir
- Gereksiz biyopsilerin azaltılmasına katkı sağlar
Son yıllarda prostat kanseri teşhisinde en kıymetli gelişmelerden biri olarak kabul edilmektedir.
MR Füzyon Prostat Biyopsisi Nedir?
MR incelemesinde kuşkulu bir alan saptandığında, maksada yönelik biyopsi yapılabilir.
MR Füzyon Prostat Biyopsisinde:
- MR görüntüleri
- Gerçek vakitli ultrason görüntüleri
birleştirilerek kuşkulu alan direkt hedeflenir.
Bu formül sayesinde:
- Kanser yakalama oranı artar
- Klinik olarak değerli tümörler daha gerçek saptanır
- Gereksiz tekrar biyopsiler azalabilir
Günümüzde birçok merkezde prostat kanseri teşhisinde tercih edilen sistemlerden biridir.
PSA Yüksekliği Her Vakit Kanser Manasına Gelir mi?
Hayır.
Aslında PSA yüksekliği olan hastaların değerli bir kısmında prostat kanseri bulunmaz.
Ancak PSA yüksekliği kesinlikle ciddiye alınmalı ve uygun biçimde değerlendirilmelidir.
Amaç gereksiz süreçlerden kaçınırken, klinik olarak değerli prostat kanserlerini erken periyotta yakalayabilmektir.
PSA Olağan Çıktıysa Kanser Kesin Yok mudur?
Hayır.
Her ne kadar PSA kıymetli bir test olsa da tek başına kusursuz değildir.
Bazı prostat kanseri hastalarında PSA bedeli olağan hudutlarda olabilir.
Bu nedenle PSA sonucu her vakit klinik kıymetlendirme ile birlikte yorumlanmalıdır.
Kimler Sistemli PSA Denetimi Yaptırmalıdır?
Genel olarak:
- 50 yaş üzerindeki erkekler
- Ailesinde prostat kanseri hikayesi bulunanlar
- Prostat kanseri açısından yüksek risk taşıyan bireyler
düzenli ürolojik denetimler yaptırmalıdır.
Bazı bireylerde tarama programlarına daha erken yaşlarda başlanması önerilebilir.
Sonuç
PSA yüksekliği tek başına prostat kanseri manasına gelmez. Lakin kesinlikle kıymetlendirilmesi gereken değerli bir bulgudur.
Günümüzde multiparametrik prostat MR ve MR füzyon biyopsi üzere gelişmiş teşhis yolları sayesinde gereksiz biyopsiler azaltılabilirken, klinik olarak kıymetli prostat kanserleri daha gerçek formda tespit edilebilmektedir.
PSA bedeliniz yüksek çıktıysa paniğe kapılmak yerine bir üroloji uzmanına başvurarak size özel kıymetlendirme yapılmasını sağlamanız en hakikat yaklaşım olacaktır.
Doç. Dr. Serdar Yalçın
Üroloji Uzmanı
Prostat Hastalıkları • Prostat Kanseri • MR Füzyon Prostat Biyopsisi • Robotik Üroloji • Üroonkoloji