Bolu’nun Karca-Kabak Yaylası mevkisinde doğal süreçlerle yüzeye çıkan bir kayaç, seramik üretiminde kullanılma potansiyeliyle dikkat çekti. Doktora öğrencisi Elif Akbulut’un yürüttüğü araştırmada, ham maddenin yüksek sıcaklıklara dayanabildiği, seramiğin dayanıklılığını artırabildiği ve farklı renklerde tesirler oluşturabildiği belirlendi.
KAYAÇ İLK KEZ BİLİMSEL LİTERATÜRE KAZANDIRILDI
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü doktora öğrencisi Elif Akbulut, memleketi Bolu’daki Karca-Kabak Yaylası mevkisinde doğal süreçlerle yüzeye çıkan bir kayaç üzerinde araştırma yaptı. Elde ettiği bulguları akademik makaleyle yayımlayan Akbulut’un çalışmasına, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Seramik ve Cam Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Leyla Kubat danışmanlık yaptı.
Kayaç üzerinde gerçekleştirilen araştırmada, gerecin fizikî, kimyasal ve mikroyapısal özellikleri incelendi. Bölgede daha evvel bu kayaç çeşidiyle ilgili jeolojik yahut seramik temelli bir araştırma yapılmadığı, çalışmanın malzemeyi birinci sefer bilimsel literatüre kazandırdığı belirtildi.
Akbulut, araştırmanın ehemmiyetini şu sözlerle anlattı: “Yürütülen çalışma kapsamında, Bolu Karca-Kabak Yaylası mevkisinde yüzeylenen bu doğal kaynağın fizikî, kimyasal ve mikroyapısal özellikleri tarihte birinci sefer bilimsel olarak incelenmiştir. Bölgede daha evvel bu kayaç çeşidi üzerine yapılmış rastgele bir jeolojik yahut seramik tabanlı araştırma bulunmamakta olup, materyal birinci defa bu araştırma ile bilimsel literatüre kazandırılmıştır.”
SERAMİK ÜRETİMİNDE DAYANIKLILIĞI ARTIRABİLİYOR
Farklı ısı şartlarında gerçekleştirilen testlerde kayaçtan elde edilen ham maddenin seramik üretiminde kullanılabileceğine yönelik olumlu sonuçlar alındı. Tahlillerde, gerecin seramik bünyelerde pişme yoğunlaşmasını artırdığı ve su emme oranlarını düşürdüğü tespit edildi.
Şekillendirme sırasında çamurun özlülük yapısını koruyabildiği belirlenen ham maddenin, yüksek sıcaklıklarda pişirildiğinde de yapısal deformasyona sebep olmadığı aktarıldı. Bu özelliklerin, gerecin seramik üretim süreçlerine entegre edilmesi açısından kıymet taşıdığı kaydedildi.
Akbulut, ham maddenin teknik özelliklerine ait değerlendirmesinde, “Ham maddenin seramik üretim süreçlerine entegre edilebilme potansiyeli teknik ve estetik açıdan epeyce yüksektir. Yapılan Ar-Ge çalışmaları ve laboratuvar tahlilleri, ham maddenin seramik bünyelerde pişme yoğunlaşmasını besbelli biçimde artırdığını ve su emme oranlarını asgarî düzeye düşürdüğünü kanıtlamıştır. Şekillendirme esnasında çamurun özlülük yapısını korumakta ve yüksek sıcaklık pişirimi sonrasında bünyede yapısal bir deformasyona yol açmamaktadır” sözlerini kullandı.
AÇIK KAHVERENGİDEN SİYAHA KADAR FARKLI RENKLER SUNUYOR
Ham maddenin dikkat çeken özelliklerinden biri de pişirme sıcaklığına ve seramik karışımındaki kullanım oranına nazaran farklı renk tonları oluşturabilmesi oldu. Yüksek demir oksit içeriğine sahip materyalin açık kahverengiden koyu gri ve siyaha uzanan renkler verebildiği belirlendi.
Araştırmada, ham maddenin renkli seramik bünyelerinde yüzey yansıtıcılığını artırabildiği, metalik ve camsı görünümler oluşturabildiği de kaydedildi. Bu özelliklerin, gerecin seramik üretiminde estetik açıdan farklı uygulamalara imkân sağlayabileceği değerlendirildi.
Akbulut, renk ve yüzey özelliklerine ait şunları söyledi: “Yüksek demir oksit içeriği sayesinde, ham madde katkı oranına bağlı olarak açık kahveden olgun koyu gri/siyah tonlarına kadar varlıklı bir renk skalası sunmaktadır. Renkli çamur bünyelerinde ise yüzey yansıtıcılığını artırarak özgün metalik ve camsı tesirler yaratmaktadır.”
İNŞAAT VE YALITIM SEKTÖRLERİNDE DE KULLANILABİLİR
Araştırmada, kayaçtan elde edilen ham maddenin kullanım alanının seramik üretimiyle sonlu kalmayabileceğine de dikkat çekildi. Kimyasal bileşiminde yüzde 75’i aşan silisyum dioksit (silika) ile yüksek oranda demir oksit bulunan gerecin, farklı sanayi kollarında değerlendirilme potansiyeli taşıdığı belirtildi.
Akbulut, ham maddenin alternatif kullanım alanlarına ait şu tabirleri kullandı: “Ham maddenin kimyasal yapısındaki yüzde 75’i aşan yüksek silisyum dioksit (silika) ve zengin demir oksit oranı, seramik sanayisi dışındaki; inşaat ve yapı kimyasalları bölümü, boya ve kaplama sanayii, yalıtım ve izolasyon teknolojileri üzere stratejik bölümlerde de kullanılabilir”